رزق در قرآن-2

در ماه رمضان هر روز نیم ساعتی درسهائی از قرآن را داریم جلسه  قبل بحث رزق را داشتیم. در جلسه  قبل نکاتی را گفتیم که کم و زیاد بودن رزق دست خداست البته نه اینکه تلاش ما اثر نداشته باشد. کم و زیاد شدن آن بخاطر آزمایش است خداوند ضامن رزق است و بر خودش رزق را واجب کرده است حتی موجوداتی که دست و پا ندارند خدا به آنها رزق می‌دهد. بعد گفتیم همه جا رزق به زرنگی نیست. افرادی هستند زندگی‌شان راحت است و دردسر کمتری دارند این نکاتی بود که جلسه  قبل گفتیم.

اما در این جلسه چه می‌خواهیم بگوئیم می‌خواهم بگوییم. تقوا وسیله  رزق بی حساب است، این یکی از اصولی است که قرآن درباره رزق گفته است برخلاف اینهایی که فکر می‌کنند اگر دروغ بگویند سود بیشتری دارند قرآن می‌گوید نان در تقوا است «وَمَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا وَیَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِبُ وَمَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِکُلِّ شَیْءٍ قَدْرًا» (طلاق/3-2) تقوا یعنی حالتی که خودش را حفظ کند و گناه نکند خدا او را در بن بست قرار نمی‌دهد.

هر کس در زندگی گیج است. می‌گوید نمی‌دانم که چه کنم. این پیداست که تقوا ندارند چون قرآن قول داده هر کس تقوا داشته باشد به درد نمی‌دانم چه کنم گرفتار نمی‌شود. هر کس تقوا داشته باشد بن بست ندارد و هر کس تقوا دارد خدا از راهی که گمان نمی‌برد به او رزق می‌دهد. با دزدی پول حسابی پیدا کرد خدا هم یک بچه کودن به او می‌دهد هر چه می‌خواند رفوزه می‌شود با کلک خانه ساخت یک دفعه خانه  او جزو فضای سبز می‌شود و خانه‌اش را خراب می‌کنند. اگر ما ایمان به این آیه داشته باشیم. در معامله و در کار سر هم بندی نمی‌کنیم.

«وَاللَّهُ فَضَّلَ بَعْضَکُمْ عَلَى بَعْضٍ فِی الرِّزْقِ» (نحل/71) خداوند رزق بعضی‌ها را زیاد می‌دهد. دو نفر ماهیگیر می‌روند کنار دریا و تور می‌اندازند تور را که بالا می‌کشند یکی سه تا ماهی گرفته یکی پنج تا گرفته آن آقایی که پنج تا ماهی گرفته هیچ قراردادی با ساحل با ماهی‌ها و با دریا نبسته اینرا خدا به او داده. به هر حال باید این تفاوتها باشد تا انسان استعدادهایش شکوفا بشود اگر همه مردم یک جور باشند معلوم نمی‌شود کی صبر می‌کند کی قناعت می‌کند کی شجاعت دارد وکی ندارد به یکی می‌دهند غرور او را می‌گیرد به یکی نمی‌دهند صبر می‌کند. در گردنه هاست که به راننده تصدیق می‌دهند در خیابان صاف که آدم نمی‌داند کی راننده است.

عامل اینکه آدم دنبال غیر خدا می‌رود یک سری چیزها است مثلاً می‌خواهد عزیز بشود بند به یک کسی می‌شود. می‌گوید ما به آمریکا وابسته می‌شویم که آمریکا ما را هم حفظ کند. قرآن می‌فرماید «فَإِنَّ الْعِزَّهَ لِلَّهِ جَمِیعًا» (نساء/139) قدرت دست خداست «أَنَّ الْقُوَّهَ لِلَّهِ جَمِیعًا» (بقره/165) بعد هم خدا ما را مسخره می‌کند «أَیَبْتَغُونَ عِنْدَهُمْ الْعِزَّهَ فَإِنَّ الْعِزَّهَ لِلَّهِ جَمِیعًا» (نساء/139) تو عزتت را از او می‌خواهی؟

«إِنَّمَا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْثَانًا وَتَخْلُقُونَ إِفْکًا إِنَّ الَّذِینَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَا یَمْلِکُونَ لَکُمْ رِزْقًا فَابْتَغُوا عِنْدَ اللَّهِ الرِّزْقَ وَاعْبُدُوهُ وَاشْکُرُوا لَهُ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ» (عنکبوت/17) غیر خدایی که پهلوی او مثل طناب خم می‌شوی نمی‌توانند  روزی تو را کفایت کنند. یک کسی وارد فرودگاه جده شد تا وارد شد دیوانه شد با همان هواپیما او را برگرداندند.

شخصی گفت من می‌روم با یک سیب آبروی امام صادق(ع) را می‌ریزم. گفتند: چه جوری؟ گفت: می‌روم می‌گویم ‌ای امام صادق این رزق من هست یا نه؟ اگر امام گفت: رزق تو نیست سیب را می‌خورم تا بگویم تو دروغ گفتی اگر گفت که رزق تو هست نمی‌خورم و آنرا لگد می‌کنم. گفت‌ای امام این سیب رزق من هست یا نه؟ امام فرمود اگر از گلویت پائین برود معلوم می‌شود که رزق تو است نمی‌دانست چه کند و گیج شد. گاهی آدم دارد ولی رزق او نیست.

حدیث داریم اگر کسی می‌خواهد رزق او خوب بشود بعد از نماز دعا بخواند دعا رزق را جذب می‌کند نه مشتری. حرکت برای رزق خوب است خیلی‌ها می‌گویند کار نداریم چرا کار هست منتها ایشان باید بلند شود و حرکت کند گاهی رزق انسان در مسافرت است. روایت داریم اگر رزق شما دیر رسید گیج نشوید و دست به گناه نزنید دست به حرام نزنید. صبر کنید می‌رسد روایت داریم که خداوند رزق همه مردم را حلال مقدر کرده است خدا رزق حرام به کسی نمی‌دهد اگر کسی تقوا داشته باشد و چند روزی دندان روی جگر بگذارد رزق حلال برای او می‌آید اما کسی که پرده دری کند و به حرام بپرد خداوند از رزق حلال کم او می‌گذارد.

گناه مانع رزق است، «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِیَ الذُّنُوبَ الَّتِی تُغَیِّرُ النِّعَمَ» (إقبال‌الأعمال/ ص‌706) گناه رزق را قیچی می‌کند. رزق عروس یک داماد خوب بود این عروس با فکل‌هایش خودش را به جوانهای هرزه نشان داد بعد یک آدم نااهل نصیب این خانم می‌شود رزق تو داماد خوب بود گناه کردی داماد خوب را از تو گرفتند. رزق این جوان یک همسر خوب بود اما چشم چرانی کرد خدا زن بدی را نصیب او کرد. بعد از غذا و قبل از غذا شستن دستها در رزق اثر دارد بخصوص با حوله هم خشک نکنید چون ممکن است خود آن دستمال و حوله در رزق اثر داشته باشد.

بین الطلوعین دنبال کار رفتن در رزق اثر دارد در تحصیل رزق عزت خودتان را از دست ندهید در رزق با وقار باشید گیج نشوید نماز شب رزق آدم را گوارا می‌کند نماز شب در رزق اثر دارد. استغفار و عذرخواهی از گناه در رزق اثر دارد شکر نعمت رزق را زیاد می‌کند.

«لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ» (ابراهیم/7) نه خیر ولذا شاعر هم گفته شکر نعمت نعمتت افزون کند نه خیر نعمت افزون نمی‌شود نمی‌گوید اگر ده تومان داری و گفتی الحمدلله می‌شود یازده تومان می‌گوید اگر ده تومان داری و گفتی الحمدلله خودت زیاد شده‌ای یعنی آدمی که وصل به خدا بشود زیاد است آدمی که جدای از خدا باشد کم است.

صله  رحم اثر دارد، نیت گناه رزق را کم می‌کند، در سوره قلم داستانی را نقل می‌کند که چند برادر باغ میوه‌ای داشتند نیت کردند که از این میوه‌ها به احدی ندهند چون پدرشان هر سال از این میوه‌ها به فقرا می‌داد بابا مرد بچه‌ها گفتند ما نمی‌دهیم بعد گفتند فقرا می‌فهمند در باغ می‌آیند، گفتند خوب سحر میوه‌ها را می‌چینیم. نیت کردند به فقرا ندهند. وقتی خوابیدند صاعقه‌ای آسمانی آمد «فَأَصْبَحَتْ کَالصَّرِیمِ فَتَنَادَوا مُصْبِحِینَ» (قلم/20 و21) قرآن می‌گوید که سحر بلند شدند دیدند که باغ آنها خاکستر شده است نیت گناه رزق را کم می‌کند.

زکات دادن رزق را زیاد می‌کند، درخت انگور را وقتی قیچی می‌کنی از شاخه کم می‌شود ولی به بار آن اضافه می‌شود. زیارت امام حسین(ع) رزق را زیاد می‌کند همیشه آدم با وضو باشد این هم رزق را زیاد می‌کند.

برای رزق دو تا کانال داریم کانال یک تلاش کانال دو دعا باید دو بال داشته باشیم با اینکه خدا می‌دهد و خدا می‌گیرد اما در عین حال شما باید تلاش کنید آمدند به امام گفتند فلانی در خانه نشسته است و برای رزق دعا می‌کند. فرمود این دعا مستجاب نمی‌شود چند گروه دعایشان مستجاب نمی‌شود. کسی است که کار نکند آدم باید کار بکند ما در اسلام بازنشستگی نداریم ما در اسلام از کار افتادگی داریم.

خداوند زمین را رام قرار داده است حیوانات را هم رام کرده است. پنجاه تا شتر را یک بچه ده ساله هدایتشان می‌کند و چون از پشم و گوشت و کرک و شیر شتر استفاده می‌کنیم گوسفند رام است یعنی حیواناتی هم که به درد ما می‌خورند همه رام هستند قرآن می‌فرماید «سَخَّرَ لَکُم» تسخیر شدند. زمین رام است اگر سفت بود نمی‌توانستیم کشاورزی بکنیم اگر شل بود نمی‌شد ساختمان ساخت اگر مثل سنگ بود برای دفن مرده مشکل داشتیم برای چاه کندن مشکل داشتیم آبها جذب نمی‌شد.

بعضی‌ها از ترس رزق بچه‌هایشان را می‌کشند یک آیه می‌گوید از ترس خرجی بچه‌ات را نکش یک آیه می‌گوید از خرجی، یعنی یکی اقتصاد است و دیگری ترس است آخر گاهی بچه درس نخوانده و می‌ترسد گاهی هم بچه‌ها درسهایشان را خوب می‌خوانند اما می‌شوند می‌ترسند یعنی این حافظه‌اش خوب است مطالعه هم کرده است ولی هل می‌شود می‌گوید نه درس نخواندن و نه هل شدن، «وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَکُمْ خَشْیَهَ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِیَّاکُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ کَانَ خِطْئًا کَبِیرًا» (إسراء/31) می‌گوید بچه هایتان را از ترس خرجی نکشید بعد می‌گوید من به بچه‌ات روزی می‌دهم بعد می‌گوید به خودت هم می‌دهم یعنی تو هم اگر نانی می‌خوری صدقه سر بچه‌ات است.

انسان وقتی بچه دار می‌شود وضع مالی‌اش هم بهتر می‌شود ما اگر آماری بگیریم مردم زندگی‌شان بعد از بچه داری چطور بوده و قبل از بچه داری چطور بوده است. تمام مردمی که ما سراغ داریم اینها بعد از بچه دار شدن وضع‌شان بهتر شده است.

ما هفت هشت تا بخور «کُلُوا» توی قرآن داریم اما بخور خالی نیست یک جا گفته «کُلُوا مِنْ طَیِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاکُمْ وَاشْکُرُوا لِلَّهِ» (بقره/172) بخورید و شکر کنید یک جا می‌گوید «فَکُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا» (حج/28) بخورید به دیگران هم بدهید «کُلُوا مِنْ طَیِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاکُمْ وَلَا تَطْغَوْا» (طه/81) بخور طغیان نکن خلاصه بخور بخور خالی در قرآن نداریم هفت تا «کلوا» است پشت سر هر رزقی… یعنی انسان وقتی رزق دارد مسئولیت هم دارد.

در رزق دو تا شرط هست یکی گفته «حلالاً» یکی گفته طیبا، بعضی چیزها حلال هست اما طیب نیست طیب یعنی دلپسند، حلال از نظر فقهی باید حلال باشد. قرآن می‌فرماید وقتی می‌خواهی پولی را به فقیر بدهی حساب کن اگر خودت فقیر بودی و آن پول را به تو می‌دادند چه جوری بودی؟ لباسی را به فقیر بی لباس بدهید که اگر خودت فقیر بودی و به تو می‌دادند راحت می‌گرفتی. این وجدان هم یک مسئله‌ای است.

مراعات جامعه را هم بکنید به امام صادق(ع) گفتند وضع مردم بد شده است. فرمود: اگر وضع مردم بد شده است چرا نان گندم بخوریم گندم و جو را قاطی کنید. گفتند: آقا بدتر شد. فرمود: پس نان جو می‌خوریم یعنی آدم باید زندگی خودش را با فقرا تطبیق بکند. استفاده از رزق باید هماهنگ باشد با جامعه.