والدین- وظائف پدر و مادر – 1

والدینی که مشکلاتی بر سر راهشان است 1- عدم آگاهی. نمی‌دانند چکار کنند. البته معنای آگاهی سواد نیست ما پدر و مادر داریم که سواد دارد اما آگاهی تربیت ندارد. پدر و مادر داریم که خواندن و نوشتن بلد نیست اما بچه‌اش را خوب تربیت می‌کند. ممکن است خانمی سواد نداشته باشد دو رقم هنر داشته باشد و دختر دیپلمه هیچ هنری نداشته باشد. هنر تربیت غیر از این درسهایی است که ما می‌خوانیم یک روحانی که سالها در حوزه درس خوانده ممکن است با خادم مسجد درگیر شود یعنی هنر جذب او را ندارد.

قدم اول اینست که پدر و مادر سواد داشته باشند و باید روش تربیت را دوره ببینند. کتابی که معرفی می‌کنم آئین آیت ا… امینی را بخوانید. دفتر ازدواج برای ثبت عقد عروس و داماد خیلی پول می‌گیرد یک کتاب هم بدهد آئین همسر داری. کتابهایی که آقای فلسفی راجع به کودک و نوجوان نوشته اعتقاد من اینست که کتاب دینی دخترهای دبیرستانی باید آئین همسرداری و آئین تربیت باشد هیچ دلیلی ندارد ما به دانشجوها و دبیرستانی‌ها بگوئیم این درس را بخوان. گاهی وقت‌ها دیپلم و فوق دیپلم می‌گیرد اما بلد نیست چطوری همسرداری کند و چطوری بچه تربیت کند. میلیون‌ها دختر و پسر به اسم اینکه بیا بحث عمیق گوش بده کلاه سرشان رفته هم در حوزه و هم در دانشگاه. گفتند آقا این‌ها را عمیق بخوان تا قرآن را بفهمی ما عمیق خواندیم بعد هم قرآن نفهمیدیم. الان بنده قرآن مطالعه می‌کنم. نمی‌گویم عمیق نباشد اما معنایش این نیست که از بحث‌های کاربردی که امروز به آن نیاز داریم غافل بشویم. بعضی از میزگردهای تلویزیون میزگردهای خوبی است برنامه خانواده رادیو و تلویزیون برنامه خوبی است.

نداشتن فرصت: چند شب پیش مقام معظم رهبری بین نماز مغرب و عشاء نگاه می‌کند به عقب یا متوجه می‌شود یا به او می‌گویند فلانی هم هستش کیه؟ یکی از اعضای دفتر می‌فرماید شما چرا نماز مغرب و عشاء اینجا ایستادی گفت دیدیم نزدیک غروب است و گفتم پشت سر شما نماز بخوانم بعد برویم به زن و بچه برسیم فرمود برو به زن و بچه‌ات برس گفت آقا نماز مغرب خواندم فرمود برو چنان گفته بود برو که ایشان نماز مغرب را خواند و عشاء را نخواند. رهبر انقلاب به یکی از بزرگان دفترش می‌گوید نمی‌خواهد نماز مغرب را با جماعت بخوانی برو توی خانه نماز را فرادی بخوان اما پیش زن و بچه‌ات باش این زن داری است. اشتباه می‌کنیم به اسم حزب الهی زن و بچه را رها می‌کنیم به هوای اینکه کارهای انقلاب مانده خوب به تو چه که کارهای انقلاب مانده. همین الان که می‌خواستم بیایم پشت دوربین یکی از سرهنگ‌ها و افسرهای رده بالای انقلابی که خیلی هم انقلابی است می‌گفت در این تابستان ما به زن و بچه‌مان هیچ نرسیدیم یک بار زن و بچه‌مان را آوردیم اینجا رفتم سراغ کارهای دیگر بعد زن و بچه‌ام خودشان وانت گرفتند گریه کنان برگشتند خانه و توی ماشین گفتند کاش پدر نداشتیم. خوب کار این سرهنگ غلط است. آقا من کارهای اجتماعی می‌کنم باسمه تعالی غلط است.

نداشتن شیوه: بعضی‌ها سواد دارند اما روش ندارند. آجر، آجر است اما هر معماری یک جوری می‌سازد. پشم، پشم است خانمی قالی می‌بافد متری 100 هزار تومان یک خانم هم می‌بافد جل الاغ می‌شود. خانمی که شیوه بلد است از پوست پرتغال مربا درست می‌کند شیرین. یک خانم بی هنر برنج رشت را کوفته می‌کند.

نداشتن امکانات، اینها مشکلات پدر و مادر است بچه‌اش می‌خواهد مطالعه کند کتاب ندارد البته با این توسعه کتابخانه‌ها که در سایه جمهوری اسلامی درست شد و… کسی اگر خواسته باشد کتاب بخواند کتابش هست البته امکانات برای آدم‌های بی حال مهم است ولی آدم‌هایی که همت دارند امکانات هم نداشته باشند… بچه‌های بسیجی ما اول انقلاب با سنگ شاه را بیرون کردند الان هم نیروهای اسرائیلی مسلح و بچه‌های فلسطینی دست خالی با سنگ. امکانات مال آدم‌های بی عرضه است اما اگر کسی اراده داشته باشد با دست خالی هم می‌تواند جلو برود.

من زمان جنگ رفتم یک مرکز فرهنگی که سخنرانی کنم زشت است بگویم دانشگاه بود سخنرانی که کردم برق رفت و دانشجوها پا شدند رفتند گفتم چرا رفتید؟ گفتند برق که می‌رود ما کلاس را تعطیل می‌کنیم من هم گفتم زنده باد لبوفروش‌ها درود بر شلغم فروش‌ها وای بر دانشجوها گفتند چرا؟ گفتم شلغم فروش‌ها و لبو فروش‌ها برق که می‌رود کارشان را تعطیل نمی‌کنند چراغ توری روشن می‌کنند و لبویشان را می‌فروشند ولی معلوم می‌شود علم پیش شما دانشجوها ارزشش از لبو و شلغم کمتر است و این متلک اثر کرد و مدیران تصمیم گرفتند اگر برق رفت کلاس تعطیل نشود گاهی زور متلک از استدلال بیشتر است.

آیت ا… سبحانی نقل می‌کرد که امام(ره) به من گفت وقتی کتاب الغدیر چاپ شد می‌خواستم مطالعه کنم کتاب را نداشتم می‌گفت کتاب را از یکی از علمای قم گرفتم مطالعه کردم و پس دادم. حاج احمد آقا می‌گفت هیچ وقت کتاب‌های پدرم در کتابخانه 200 تا بیشتر نشد اما چون اراده داشت مرجع تقلید شد. بنده قرائتی شاید 20 هزار جلد کتاب داشته باشم مثل آدم تارک الصلاه که مهر و تسبیح جمع می‌کند.

نداشتن نظارت: بچه‌اش کجا رفت؟ از کجا آمد؟ به کی تلفن کرد؟ البته نظارت هم باید حساب شده باشد. نظارت دقیق بچه را وسواسی می‌کند. بی نظارتی بد است و نظارت وسواسی هم بد است.

نداشتن غیرت دینی: بخش مهمی از دختران که آرایش می‌کنند و بیرون می‌آیند بی غیرتی برادرشان است بی غیرتی پدرشان است همین جوان وقتی خودش می‌خواهد داماد بشود می‌گوید من یک دختر می‌خواهم که چشم‌های هرز به آن نگاه نکرده باشد یعنی جوان‌های هرزه خودشان هم دنبال دخترهای پاک می‌گردند نه اینقدر غیرت باشد که آدم به خانمش محل نگذارد و آنقدر غیرتش کم باشد که حالا هر جوری شد، شد. یک کسی گفت آقای قرائتی من مسافر بودم توی ماشین گفتم آقای راننده برای نماز نگه دار راننده هم محل نگذاشت و نگه نداشت نماز ما قضا شد حالا من گناه کرده‌ام؟ گفتم بله گفت إه من که گفتم نگه دار! ؟ گفتم چطوری گفتی؟ گفت رفتم گفتم آقا نگه دار نماز بخوانیم او هم گفت باشه بعد گفتم اگر چمدانت می‌افتاد چطوری می‌گفتی؟ با صدای بلند آقا، آقا نگه دار. چیه؟ چمدانم افتاد. شما غیرتی که برای چمدانت داری برای نماز نداری. امروز رفتم یکی از شهرک‌های اطراف تهران را بازدید کنم البته نه از طرف وزارت مسکن و نه از طرف شهرداری. همینطوری چند خانه دارد؟ 2000 چند نفر آمدند اینجا؟ 300 زن و شوهر درمانگاه، تلفن، آب، برق، اتوبان، بلوار… همه چیزی داشتند گفتم ببخشید مسجد هم ساختید؟ گفتند جزو طرح 35 ساله است! ! اگر نان نباشد یا دارو نباشد داد می‌زنیم اما بخاطر نداشتن مسجد کسی داد نمی‌زند.

نداشن تعادل: بین مسائل مالی و مذهبی بعضی‌ها همه‌اش فکر اسلامی بودن بچه هایشان هستند کاری به درسشان ندارند. بعضی هم همه‌اش فکر مدرسه و درسند ولی کاری به… 115 کلمه دنیا در قرآن هست و 115 کلمه آخرت می‌خواهد بگوید دنیا و آخرت را باید هر دو داشت. امام رضا(ع) می‌فرماید زندگی خودتان را سه بخش کنید یک بخش برای استراحت و لذت آن دانشجویی که مرتب درس می‌خواند یکبار هم می‌برد.

نداشتن رابطه با روحانی: هر خانواده‌ای باید با یک آخوند آشنا باشند شماره تلفن یک اسلام شناس توی خانه‌ها باشد البته وقت آقا را با تعبیر خواب نگیرید. آقا اسم مادر موسی(ع) چه بود؟ به تو چه! اسم مادر موسی(ع) را دانستن نه جزو دین من است و نه جزو دنیای من است و نه جزو زندگی من است و نه جزو آخرت من است. در سمینار دبیران دینی همه دبیرهای لیسانس تحصیل کرده یکی از اینها سوال کرد که آقا در قطب شمال اگر رفتیم که 6 ماه شب است و 6 ماه روز نماز را چطور بخوانم! ؟ گفتم این نیاز شماست؟ چرا وقت من را صرف می‌کنید چرا وقت خودت را حرام می‌کنی چیزی که مورد نیازت نیست برای چه گوش می‌دهی؟ قرآن به قدری از این سوالها بدش می‌آید یک قصه‌ای در سوره کهف بحث اینست که اصحاب کهف 5 نفر یا 6 نفر یا 7 نفر بودند قرآن انتقاد می‌کند می‌فرماید بابا ول کنید چکار دارید ببین اصحاب کهف چه کردند؟ اصحاب کهف چند جوانمرد بودند که در محیط فاسد هضم نشدند برای خودشان تشکیل زندگی توی غار دادند دینشان را در غار حفظ کردند ولی کفر و شرک داخل شهر را زیر بار نرفتند. از این درس بگیرید که نگوئید چون ما اقلیتیم دینمان از دست رفت، اصحاب کهف به مسلمانانی که در کشورهای اروپایی زندگی می‌کنند درس می‌دهد می‌خواهد بگوید اگر دیدی جامعه کج می‌رود تو کاری با جامعه نداشته باش اگر همه سیگار می‌کشند تو نکش همه دروغ می‌گویند تو تنهایی دروغ نگو می‌خواهد بگوید از تنهایی نترس تشکیلات کوچولو درست راه بینداز زیر بار تشکیلات ناحق نرو.

متأسفانه ما داریم افرادی را که تلفن چند آقا را دارند اما حضرت آقا ببخشید یک استخاره بکنید؟ والله استخاره کردم پلو عدس بد آمد! یکی دیگر بفرمائید؟ ‌ها! پلو ماش خوب است آقا برای تعبیر خواب و استخاره و شرکت در جلسه مرده‌ها نیست. طلبه و روحانی برای اینست که مسائل دینی را از او بپرسند. بچه هایمان را با آن روحانی آشنا کنیم با مسجد محله آشنا کنیم. یکی از روحانیون تهران می‌گفت من تا پانصد خانواده دور مسجد را شناسایی کردم که چند دکتر، چند کارگر، چند مهندس و می‌خواهیم مسجد را محل فعالیت قرار بدهیم از همه کار می‌کشیم هر کسی هر هنری دارد ماهی یک ساعت اینجا بیاید. یکی از مشکلات خانواده‌های ما اینست که به مشق و کفش بچه‌شان می‌رسند اما پدر فکر نمی‌کند که این بچه باید با مسجد و روحانی محله آشنا باشد روحانی هم به شما نیازی ندارد. به نفع خودتان است.

زمان شاه یک روحانی داخل اتوبوس نشسته بود داشت می‌رفت مسافرت. یک زن و شوهر سوپر دولوکس هم صندلی جلو بودند خوب زمان شاه گاهی طلبه‌ها را مسخره می‌کردند البته بعضی الآن هم مسخره می‌کنند از جیب خودشان می‌رود (کسی با مسخره از بین نمی‌رود. 43 رادیو به امام(ره) فحش می‌داد و روز به روز هم عزیزتر شد و 43 رادیو از صدام تجلیل می‌کرد و روز به روز خوارتر می‌شود وقتی متلک 43 رادیو اثر ندارد تو خودت را بیخودی معطل نکن) زن و مرد وضعشان ناجور بود اینها بلند بلند متلکی به این آخوند گفتند به همدیگر می‌گفتند آقا خاصیت این آخوندها چیه؟ گفت هیچی یک متلکی هم گفت خلاصه به در بگو تا دیوار بشنود اینجا متلکی به این آخوند گفتند آخوند هم هیچی نگفت. وقتی می‌خواست پیاده شود پاکت پرتقال از دستش ریخت و پرتقالها پخش شد و مسافرها هم یکی، یکی برداشتند. آخونده آمد و گفت آقا حرامه حیف است شما لقمه حرام بخورید می‌گفت اینها نگاه کردند و یکی، یکی پرتقالها را برگرداندند و گفتم شما که می‌گوئید آخوند خاصیتش چیه؟ خاصیتش این است. یک روحانی خوب در یک منطقه خیلی کار می‌تواند بکند. میانگین هر تهرانی سالانه 150 گرم سرب وارد ریه‌اش می‌شود و لذا جراحان ما گفته‌اند ریه‌های افراد تهرانی که برای عمل جراحی شکافته می‌شود ریه تهرانی‌ها سیاه است و به خاطر ماشین‌هایی است که موتورش خراب است موتور‌هایی که دود می‌دهد روغن سوزی دارد. سوال: اگر من ماشینم را درست نکنم با دود، هوای تهران را آلوده کنم که هوا برود توی حلق مردم شرعاً گناه است؟ بله این هم گناه است و گناه کبیره هم هست. مردم آزاری گناه بزرگی است این آقا حاضر نیست از دیوار مردم بالا برود و قالیچه آنها را بدزدد اما ریه مردم را می‌دزدد. ما باید بگوئیم هوای حیاط مسجد متعلق به همه است 16 نفر که در آن سیگار می‌کشند و هوای مسجد را سیگاری می‌کنند هوای مسجد را می‌دزدند با جوراب بدبو وارد مسجد می‌شوی فرشها بو می‌دهد می‌روم سجده کنم ناراحت می‌شوم این هم گناه است. در کاشان ما که اینطوری است وقتی مادرها از بچه هایشان تعریف می‌کنند می‌گویند الحمدا… نه دزدند نه قتل کردند نه قمار بازند یعنی گناه پیش پیر زنهای کاشان اینهاست اما آبگرمکن خراب است آنرا درست نمی‌کند و دود آن به خانه همسایه‌ها می‌رود کسی نمی‌گوید این هم یک نوع دزدی است. اکسیژن دزدی.

عروس می‌بریم بی وقت بوق می‌زنیم مردم از خواب بیدار می‌شوند این هم یک گناه است. سوال: آیا من می‌توانم یک برج بسازم ده طبقه و آفتاب خانه‌های همسایه را بگیرم؟ من می‌توانم پنجره‌ها را باز کنم و خانه‌های همسایه را از صبح تا شب ببینم؟ اینها مسائل شرعی است اصلاً دین ما همین است نماز یک هزارم دین ما است حج یک هزارم دین ما است ما در بنایی 200 الی 300 مسأله داریم.

نداشتن تفاهم با همسر. با هم دعوا می‌کنند و بچه‌ها هم فیلم برداری می‌کنند.

9- نداشتن صداقت در رفتار و عمل آنچه می‌گوید با آنکه انجام می‌دهد دوتاست به کسی صدیق می‌گویند که با مغزش با چشمش با زبانش با دستش هم صادق باشد نه اینکه با دستش کار دیگری بکند و چشمش چیز دیگری بگوید. صدیق یعنی افکارش با گفتارش با هم بخورد.

حالا این مشکلات را چطوری باید حل کرد؟ نداشتن آگاهی کتاب خواندن فیلم‌هایی که هنر مندان می‌سازند طوری باشد که به مردم آگاهی بدهد. هنرمندان باید با یک اسلام شناس رفیق باشند. فرصت گذاشتن. داشتن روش پدران و مادرانی که در تربیت بچه موفق بوده‌اند بیایند مصاحبه کنند قدیم یک مدرسه فیضیه می‌ساختند صدها امام(ره) در آن تربیت می‌شد.

پدر و مادر اگر به بچه وعده دادند باید به آن عمل کنند اگر گفت برایت می‌خرم، بخرد و گرنه نگوید می‌خرم. زن و شوهر به هم راست بگویند. یک عروس و داماد آمدند من عقدشان را بخوانم گفتم چقدر مهریه؟ دیدم مثلاًمی گوید او!!! این همه سکه طلا گفتم شغل شما چیه؟ دیدم… گفتم با این شغل ضعیف چطور می‌توانی این همه مهریه بدهی گفت بابا حالا بنویس چه کسی می‌گیرد؟ و چه کسی داده گفتم ابتدای زندگی با دروغ؟ تو که نمی‌توانی بدهی راست حرف بزن. امام کاظم(ع) رفت توی خانه امام رضا(ع) کوچولو بود فرمود: بابا این مرد از یاران ما است شما که آمدی خانه می‌گفتی بفرما تو امام کاظم(ع) فرمود: آقا جان من چون قلباً آمادگی ندارم که پذیرایی کنم با زبانم نمی‌گویم بفرما تو. کسی که قلبش با زبانش دو تا باشد منافق است. وقتی آمادگی ندارم بیخود هم نگویم بفرما تو. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): «لَا دِینَ لِمَنْ لَا عَهْدَ لَهُ» (الجعفریات/ص‌36) حدیث داریم کسی که به قولش عمل نکند دین ندارد.

از وظائف پدر و مادر پرهیز از القاب ناپسند. بچه‌هایتان را خوار نکنید کلمه زشت به بچه‌تان نگوئید. حدیث داریم پیغمبر(ص) وقتی اسم بچه‌ها را صدا می‌زد با بزرگواری صدا می‌زد یعنی بهترین لقب را به بچه‌ها می‌داد نگو حسن بگو حسن آقا آقا مهدی، آقا محمد، تشویق بکنیم اما تشویق به اندازه تنبیه اما به اندازه داریم که پدر و مادر به بچه‌ها کتک نزنند «و اهجره و لا تطل» (بحار الانوار/ج 101/ص 99) اگر هم از بچه‌ات نارحت شدی با او قهر بکن اما قهر را طول نده. صفوان جمال می‌گوید خدمت امام صادق(ع) بودیم غذا را آوردند خادم آب آورد امام دستهایش را شست بعد خادم حوله داد «فَنَاوَلَهُ الْمِنْدِیلَ فَعَافَهُ ثُمَّ قَالَ مِنْهُ غَسَلْنَا» (مکارم‌الأخلاق/ص‌140) گفت خواهش می‌کنم معذرت می‌خواهم متشکرم حوله به من نده گفت چرا؟ فرمود علت اینکه دستهایم را شستم چون دستم به حوله خورد حدیث داریم دستتان را که شستید به هیچ چیز نزنید با همان دست‌تر بروید غذا بخورید. بعضی پدر و مادرها پول می‌دهند برای اینکه کمدش و زیر تلویزیونی‌اش به هم بخورد برای تلویزیون رنگی یک پولهای حسابی خرج می‌کند. اما وقتی بچه می‌خواهد مطالعه کند می‌گوید این اتاق نورش زیاد است اسراف می‌شود برو آن اتاقی که نورش کم است حاضر است بچه‌اش کور شود. نور مطالعه باید قوی باشد نور باید به اندازه کافی باشد ممکن است الان برای شما پیدا نباشد چون چشمت سالم است متوجه نیستی اما فردا این نور کم روی چشم اثر دارد. هر چه به بدن ضرر بزند اسراف است. بعضی وقتها توی خانه برنج می‌ماند می‌گویید این را بخور چهار تا قاشق است اسراف می‌شود! بخاطر 10 تومان می‌گوید دوبله کار کن بابا ارزش معده بیش از ده تومان است.

پدر و مادر باید به مغز بچه بیش از پا برسد پدران اگر چند هزار تومان پول کفش بدهند غصه نمی‌خوردند اما اگر هزار تومان پول کتاب بدهند داد می‌زنند.

پدر و مادر خوب باید 10 شرط داشته باشد: اهل مطالعه باشد، برای بچه هایش فرصت بگذارد، روش بلد باشد، امکانات رشد بچه‌اش را فراهم کند، هیچ مانعی ندارد که بچه شما روی موکت مطالعه کند اما کتاب فراوان داشته باشد بهتر این نیست که بچه شما روی قالی زندگی کند اما کتاب نداشته باشد بچه شما ساعت مچی نداشته باشد طوری نیست بی ساعتی ننگ نیست اما بی کتابی ننگ است، نظارت کنیم نه به شرط وسوسه و وسوسه در همه چیزی غلط است، غیرت دینی داشته باشیم صبح که بلند می‌شویم واقعاً نگوئیم بلند شو مدرسه‌ات دیر شد بگوئیم پا شو نمازت قضا شد. بچه را با نماز آشنا کنیم دیپلم تارک الصلاه برای تو چکار می‌کند؟ حالا گیرم در کنکور قبول شدم و شدیم پدر و مادر 8 تا دکتر و مهندس اما از دم تارک الصلاه. شب اول قبر اگر بچه شما اهل نماز و تقوا باشد باعث روسفیدی است. وقتی برای دخترمان گوشواره بخریم که نمازش درست باشد. اگر بناست بچه هایمان را جایی ببریم یک سفر مذهبی ببریم که در او چهار کلمه یاد بگیرد. تعادل و اینها شرایط یک پدر و مادر خوب است.