نیت

موضوع: نیت
تاریخ پخش: 78/09/25

بسم الله الرحمن الرحیم

«الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی»

1- بهترین نیت‌ها
امسال گفتیم جملات دعای مکارم الاخلاق را تفسیر می‌کنیم. ببینیم امام سجاد(ع) از خداوند چه می‌خواهد و امروز جمله مربوط به نیت را می‌خواهیم تفسیر کنیم. «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ بَلِّغْ بِإِیمَانِی أَکْمَلَ الْإِیمَانِ، وَ اجْعَلْ یَقِینِی أَفْضَلَ الْیَقِینِ، وَ انْتَهِ بِنِیَّتِی إِلَى أَحْسَنِ النِّیَّاتِ، وَ بِعَمَلِی إِلَى أَحْسَنِ الْأَعْمَالِ» (صحیفه سجادیه/دعاى20) امام سجاد(ع) می‌فرماید: «خدایا برای کارهایی که انجام می‌دهم نیتم را بهترین نیت قرار بده.» این جمله را بازکنیم ببینیم چقدر مطلب دارد. تازه این اطلاعات بنده است نه حرف امام. این را داشته باشید که بارها گفته‌ام که هیچ وقت و هیچ کس از اسلام نمی‌تواند حرف بزند و هرکس هرچه می‌گوید اطلاعات خودش میباشد. یعنی زمانی که علی(ع) را تعریف و تمجید و توصیف می‌کنم یعنی علم من به این اندازه است نه اینکه علی(ع) این است. وقتی از تابیدن آفتاب در اتاقهای منزل تعریف می‌کنی، یعنی این مقدار از نور آفتاب در خانه شما آمده نه اینکه خورشید این است. مگر می‌شود به اسلام دست پیدا کرد؟ حال یک جمله کوتاه: «وَ انْتَهِ بِنِیَّتِی إِلَى أَحْسَنِ النِّیَّاتِ». شما کلمه کیمیا را شنیده‌اید. می‌گویند: کیمیا را بزنید به مس طلا می‌شود. این کیمیا چیست؟ جواب: نیت کیمیا است. چون به بدترین کارها نیت خوب بزنی می‌شود عبادت، و به بهترین عبادتها و کارها نیت بد بزنی خراب می‌شود. جراح و چاقوکش هر دو شکم پاره می‌کنند. به جراح پول می‌دهند و از چاقوکش پول می‌گیرند. و لذا در قرآن زیاد فرموده: «فی‏ سَبیلِ اللَّهِ» یعنی کاری که می‌کنید در راه خدا باشد. و جمله‌ی «ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ» (بقره/207) کاری که می‌کنید برای رضای خداوند باشد. و یا جمله‌ی «لِوَجْهِ اللَّهِ» (دهر/9) کاری که می‌کنید برای رضای خداوند باشد. و یا جمله‌ی «لله» کاری که می‌کنید برای رضای خدا باشد. تعبیرات مختلف و زیادی از این قبیل است. در انتخاب همسر، شغل، حرف، مکان، زمان، افطاری دادن.
2- احترام و سلام به خاطر ثروت گناه است
در سلام کردن دقت کنیم که، برای خدا باشد. چرا سلام کردی؟ اگر چون پول دارد سلام کردی، جهنمی شدی. امام رضا(ع): «اگر کسی به خاطر پول سلام کند یک سوم دینش از بین رفته است.» اگر روز جمعه نیت غسل جمعه و یا هر غسل دیگری کنی، ثواب می‌بری. ولی اگر نیت نکنی در تمام اقیانوسها هم شیرجه بروی، ثوابی به تو نمی‌دهند. هزار بار هم آب به صورت بریزی تا نیت نباشد، وضو نیست. نیت، یک قاشق ماستی است که به یک دیگ شیر بزنی همه ماست می‌شود، و با یک نیت خدایی همه کارها را می‌شود خدایی کرد. در جبهه به یکی گفتند: او شهید راه الاغ شده است. وقتی علت را پرسیدند، گفتند: او نگاهش به دشمن خورد دید الاغ خوبی زیر پای یکی از دشمنان است گفت او را می‌کشم الاغش را صاحب می‌شوم رفت و اتفاقاً کشته شد ولی شهید راه خر شد. و لذا صبّاغ «صِبْغَه»: یعنی رنگ و رنگرز، «صِبْغَهَ اللَّهِ» (بقره/138) یعنی کارها را رنگ خدایی بدهید. گوشواره برای دختر می‌خری شبی باشد که نماز می‌خواند تا رنگ عبادت پیدا کند، بنایی می‌کنی برای خدا خانه را رو به قبله بساز. «وَ اجْعَلُوا بُیُوتَکُمْ قِبْلَهً» (یونس/87) خانه‌ها را رو به قبله بسازید (و به تفسیر دیگر مقابل هم برای امنیت). شکستنی می‌خواهی بخری، زمانی که افطاری می‌دهی تهیه کن بعد هم بگذار برای استفاده‌های بعدی. بگذار خریدتان رنگ افطاری داشته باشد. آب صورتتان میریزید رنگ وضو داشته باشد؛ شیرجه می‌روی رنگ غسل داشته باشد. «وَ انْتَهِ بِنِیَّتِی إِلَى أَحْسَنِ النِّیَّاتِ». ما بهتر از کعبه داریم؟! (کعبه جایی که بیشتر از یک میلیارد روبروی او نماز می‌خوانند) و بهتر از ابراهیم داریم؟! ولی باز حضرت ابراهیم(ع) به هنگام ساختن کعبه می‌گوید: «رَبَّنا تَقَبَّلْ مِنَّا» (بقره/127) خدایا از ما قبول کن. خانه: کعبه و بنا: ابراهیم و شاگرد: اسماعیل باشد ولی باز هم باید رنگ خدایی داشته باشد. اما یکی هم برای مریضی برای رضای خدا سوپ می‌پزد، ممکن است کسی با پختن سوپ از لابلای عدسها برود بهشت. و من هم تفسیر می‌خوانم و می‌نویسم ممکن است برای پول و… باشد و از لابلای آیه‌ها بروم جهنم. بی دلیل نیست که این همه داریم: «قربه الی الله» نیت مهم است. همه مردم دوش می‌گیرند ولی شما بگو غسل می‌کنم «قربه الی الله». این نیت، مثل نخی است که داخل اسکناس است و این به اسکناس ارزش می‌دهد، همان طور نیت و قصد قربت به کارها ارزش می‌دهد. سؤال: چه کنیم تا برای خداوند کار کنیم؟ جواب: هستی برای بشر است، ابر و باد و مه… قرآن هم همین را می‌گوید: «خَلَقَ لَکُمْ» (بقره/29) و «سَخَّرَ لَکُمْ» (حج/65) و «مَتاعاً لَکُمْ» (مائده/96) و بشر برای عبادت کردن. قرآن می‌فرماید: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُونِ» (ذاریات/56) (ما جن و انس را خلق نکردیم مگر برای عبادت). عبادت فقط نماز نیست، بلکه هر کاری که رنگ خدایی داشته باشد، نماز رنگ عبادت نداشته باشد عبادت نیست ولی نجاری رنگ عبادت داشته باشد، عبادت است. سؤال: چقدر عبادت کنیم؟ جواب: قرآن می‌فرماید: «وَ اعْبُدْ رَبَّکَ حَتَّى یَأْتِیَکَ الْیَقینُ» (حجر/99) عبادت کن تا آنجا که به یقین برسی. سؤال: پس اگر به یقین رسید دیگر عبادت نکند؟ جواب: نه. مثال اگر گفتیم می‌خواهی پشت بام بروی نردبان بگذار، معنایش این نیست که هر زمان به پشت بام رسیدی نردبان را بردار. عبادت کن تا به یقین برسی نه به این معنی که وقتی به یقین رسیدی عبادت نکن.
3- نشانه‌های نیت خالص و خدایی در قرآن
حالا چه کار کنیم که کارهایمان برای خدا باشد؟ جواب: اول باید حساب باز کنیم برای خداوند و غیر خداوند. در قرآن دویست و نه مرتبه «دُونِ اللَّهِ» و «دُونِه» (غیر خداوند) به کار رفته است، من سیمایی از آنهایی که برای خدا و غیر خدا کار می‌کنند را بیان کنم تا راهگشا برای همه ما و نسل جوان ما بخصوص در این ماه رمضان باشد، چون گاهی انسان فکر می‌کند نیتش خداست و حال آنکه نیست، نیت خدایی اینطور در قرآن تعریف شده است: قرآن می‌فرماید: «لا نُریدُ مِنْکُمْ جَزاءً وَ لا شُکُوراً» (دهر/9) نه از شما پاداش می‌خواهم و نه تشکر. پس علامت اخلاص نه پاداش و نه تشکر است.
4- روایتی از نیت الهی حضرت علی و زهرا(س)
امام حسن و امام حسین(ع) مریض شدند حضرت پیامبر اکرم(ص) به عیادتشان رفته و پیشنهاد نمود به علی(ع) برای شفای آنها روزه نذر کنید، روزه گرفتند و هنگامی که برای افطار با زحمت غذایی را آماده کردند، و حضرت زهرا(س) افطار را آماده کرد، یتیمی درب خانه آمد غذا را به او بخشیدند و با آب افطار کردند، شب بعد زمان افطار اسیر آمد، شب بعد مسکین آمد و هر سه شب غذا را می‌بخشیدند. قرآن نازل شد که: «وَ یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى‏ حُبِّهِ مِسْکیناً وَ یَتیماً وَ أَسیراً» (دهر/8) سه شب با آب روزه گرفته و غذا نخورده بودند، رنگها پریده و زمانی هم که غذا را می‌بخشیدند می‌گفتند: «لا نُریدُ مِنْکُمْ جَزاءً وَ لا شُکُوراً» ما از شما توقع پاداش و تشکر نداریم. در کارها اگر اراده پاداش و تشکر داشته باشی معلوم می‌شود اخلاص نداری.
5- امتیازات قصد قربت و اخلاص
1- پاداش بر اساس سعی است نه کار: می‌فرماید: «وَ أَنْ لَیْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعى‏» (نجم/39) نفرموده «لَیْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما عَمِلَ» سعی که برای کار خیر بکنی، من پاداش می‌دهم خواه کاری صورت بگیرد یا نه. رفتی بیمارستان برای عیادت مریض، گفتند: خوب شده رفته، برای زیارت مؤمنی رفتی دیدی نیست و برای نماز جماعت به مسجد رفتی امام جماعت نیامد، همین که به فکر آنها بوده‌ای عبادت است. در بنایی تا کار نکند مزد نمی‌گیرد، ولی خداوند کار نمی‌خواهد بلکه سعی می‌خواهد گرچه به کار و نتیجه هم نرسد. برای افطاری غذا پختی، نیامدند بخورند شما ثوابش را داری غذاها را هم خودت بخور. در چلوکبابی تا غذا نخوری پول نمی‌دهی ولی خداوند نخوری هم پاداش می‌دهد.
2- خداوند کم را می‌پذیرد: «فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّهٍ خَیْراً یَرَهُ» (زلزال/7). خداوند کم را هم پاداش می‌دهد، ولی اگر خانم گفت: یک کیلو انگور بخر. ولی تو یک خوشه خریدی خانم اعتراض می‌کند، و همچنین اگر برای مهمان نصف استکان چای بیاوری. خلق کم را قبول نمی‌کند ولی خدا قبول می‌کند.
3- خداوند جنس معیوب را هم قبول می‌کند: شما زمانی که گوجه می‌خری ترشیده و پوسیده را قبول نمی‌کنی. (خداوند جنس آشغال را هم می‌خرد) خداوند جنس را در هم می‌خرد. امام(ع) نماز می‌خواند و می‌گوید: «إِنْ کَانَ فِیهَا خَلَلٌ أَوْ نَقْصٌ مِنْ رُکُوعِهَا أَوْ سُجُودِهَا» (بحارالانوار/ج83/ص38) اگر در رکوع و سجود نقصی دیدی، شتر دیدی ندیدی، درهم قبول کن، خدا کم و معیوب را می‌خرد.
4- خداوند گران می‌خرد: «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى‏ مِنَ الْمُؤْمِنینَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّهَ» (توبه/111). خداوند از مؤمنین جان و مالشان را به بهشت می‌خرد. مردم فوقش با یک کف یا صلوات و یا یک خیابان بنام او کردن و یک گل به گردن انداختن او را می‌خرند.
5- معیوب را می‌پوشاند: اگر یک مشتری یک جعبه میوه را با پوسیده هایش بخرد و یا یک خانه را با عیوبش هم حاضر باشد بخرد ولی به رخ انسان هم می‌کشد که من از شما جنس معیوب می‌خرم و عیب‌ها را رو می‌کند. ولی خداوند: «یَا مَنْ أَظْهَرَ الْجَمِیلَ وَ سَتَرَ الْقَبِیحَ» (کافی/ج‏2/ص‏578) خوبیها را ظاهر می‌کند و بدیها را می‌پوشاند. هر کدام از ما گناهانی را مرتکب شده‌ایم که اگر پدر و مادر بفهمند از خانه بیرونمان می‌کنند و اگر دوست ما بفهمد از آن نوار و عکس می‌گیرد و فتوکپی آن را برای آبرو ریزی پخش می‌کند. چه بسیار نامه‌هایی و چه بسیار که پسر و دخترها در پارک و با یک بستنی گول خورده‌اند و قول ازدواج داده و بعد هم آبروی دختر رفته، دختر زمین گیر شده و روزی یک لیتر اشک می‌ریزد. مردم ما را برای خودشان می‌خواهند و خدا ما را برای خودمان می‌خواهد. استکبار هم همین طور است، اینکه آمریکا می‌گوید: از فلان و فلان کشور حمایت می‌کنم. مثل حمایتی است که ما از انار آبدار می‌کنیم. دو دستی او را می‌گیریم و با فشار آبش را می‌کشیم وقتی هم آبش تمام شد، او را پرت می‌کنیم. تا این کشور نفت دارد می‌گویند: امیدواریم در روند تکاملی روابط فی ما بین ما به پیشرفت برسیم، اگر نفت تمام شد مردم از گرسنگی بمیرند، آمریکا معلوم نیست با اینها چه خواهد کرد. کسی ما را دوست ندارد. فقط خدا ما را دوست دارد. کار را برای خدا انجام دهیم. برای خدا برویم مسجد کار نداشته باشیم که حال این مسجد قشنگ است یا نه؟ دوستانم این مسجد هستند؟ این درس را بخوانم پول دارد؟ فلان شهر بروم، با فلانی ازدواج کنیم… حدیث: «اگر کسی دختر را برای پولهای پدر خانم و یا شکل دختر قبول کند، خداوند از هر دو تا، او را ناکام می‌کند» و دختر هم همین طور است که اگر با فلانی به خاطر خانه و ماشین و تلفن ازدواج کرد، زندگی او تاب می‌خورد و اصلاً سرمایه ازخداست ما کسی نیستیم. نمی‌دانم چه تعبیری بگوییم: غصه خدا را بخوریم و بگویم خدا غریب است… نمی‌دانم چه تعبیری به کار ببرم که زشت نباشد. هستی و نیستی دست خداست، با این وجود خدا برای رشد انسان می‌فرماید: «مَنْ ذَا الَّذی یُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَیُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً کَثیرَهً» (بقره/245) کیست که به خداوند قرض بدهد، قرض به فقرا قرض به خداست. چرا درس می‌خوانی؟ برای اینکه با دیپلم در جامعه عزیز شوم. عزت را از دیپلم می‌خواهی؟ خدا می‌فرماید: «أَ یَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّهَ فَإِنَّ الْعِزَّهَ لِلَّهِ جَمیعاً» (نساء/139) از دیگران عزت طلب می‌کنید در حالی که عزت نیست مگر در نزد خدا. کنار او عکس گرفتی که عزت پیدا کنید؟! نیت کیمیا است: «وَ انْتَهِ بِنِیَّتِی إِلَى أَحْسَنِ النِّیَّاتِ» حاج احمد آقا می‌فرمود: «اگر امام خمینی(ره) آب به دست کسی می‌داد برای خدا بود» به امام(ره) گفتند: در مسیر هر شب شما یک منزلی روضه است و شما از آنجا عبور می‌کنی و هر شب صاحب جلسه دم درب ایستاده و به شما سلام می‌کند، شما یک شب در جلسه آنها شرکت کنید. امام فرمودند: «من می‌خواهم شرکت کنم ولی فکر می‌کنم اگر شرکت کنم برای سلامی است که صاحبخانه کرده و برای خداوند نباشد.»
6- معنی نیت و هدف دنیایی
سؤال: دنیا چیست (لقب‌های دنیا)؟ جواب: قرآن می‌فرماید:
1- «عَرَضَ الْحَیاهِ الدُّنْیا» (نساء/94) دنیا عرضی است. «عرض»: یعنی عارضه، یعنی: می‌پرد. زنده باد، مرده باد، جاوید شاه، مرگ بر شاه، همه می‌پرد.
2- دنیا غنچه است: «زَهْرَهَ الْحَیاهِ الدُّنْیا» (طه/131). یعنی این غنچه برای هیچ کس گل نمی‌شود، کی بچه زبان باز می‌کند؟ کی راه برود، کی مدرسه برود، کی دبیرستان، کی دانشگاه؟ همه نشسته‌اند دنیا گل شود ولی همه در انتظار آن هستند و دنیا برای کسی گل نمی‌شود.
3- دنیا کم است: قرآن می‌فرماید دنیا: «أَدْنى‏» است و «مَتاعُ الدُّنْیا قَلیلٌ» (نساء/77). بهره دنیا کم است. الآن مثلاً در این سالن 600 نفر هستید، سن شما هم 20 سال نشده ان شاء الله هر کدام 80 سال عمر دارید و60 سال دیگر می‌ماند. 60 ضربدر 600 می‌شود 36000 سال عمر زیر این سقف است و هر صد سالی یک قرن تقسیم بر صد 360 قرن می‌شود. شما با این زمان و عمر می‌خواهید چکار کنید؟ اگر کیمیای قصد قربت را به این دیگ شیر عمر زدید تمامش ماست می‌شود، همه قابل بهره‌برداری سالم است و تمام مسها طلا می‌شود. دعای ماه رجب بخوانم: «خَابَ الْوَافِدُونَ عَلَى غَیْرِکَ وَ خَسِرَ الْمُتَعَرِّضُونَ إِلَّا لَکَ» (صحیفه سجادیه/دعاى 46) باختند آنهایی که برای غیر خدا کار کردند.
4- لذتهای دنیا همراه با غصه‌ها است: اگر بخواهی نیم ساعت غذای لذیذ بخوری، 6 ساعت باید توی آشپزخانه روی پا بایستی، دنیا کیفش به زحمتش نمی‌ارزد. ولی آخرت این طور نیست. و تازه این طور نیست که هرکس دنبال دنیا رفت به آن می‌رسد. قرآن می‌فرماید: «مِنْکُمْ مَنْ یُریدُ الدُّنْیا» (آل‌عمران/152) «مَنْ کانَ یُریدُ الْعاجِلَهَ عَجَّلْنا لَهُ فیها ما نَشاءُ لِمَنْ نُریدُ» (اسراء/18). گاهی انسان به سمت دنیا می‌رود ولی به آن نمی‌رسد. (مثل آن آقایی که در میدان جنگ به قصد خر رفت به آن هم نرسید و کشته راه خر شد. ) ولی اگر کسی برای خدا کار کند در کنارش به دنیا هم می‌رسد. برای خدا درس خوانده و عبادت کنیم.
5- اگر برای خدا کار کنیم عقده‌ای نمی‌شویم: ما درس خواندیم چرا جمهوری اسلامی ما را استخدام نمی‌کند؟ فرزند من لیسانس است و شغل ندارد؟ تو درس خوانده‌ای برای با سواد شدن یا اینکه دولت کار بدهد؟ انسان باید از اول نیت کند که من تحصیل را برای اینکه خدا دوست دارد ادامه میدهم و اگر دولت شغل داد که داد و اگر هم نداد شغل آزاد انجام میدهم، این انسان عقده‌ای نمی‌شود. اگر تحصیل به قصد شغل از دولت باشد، اگر کار پیدا نشد، کینه دولت را به دل می‌گیری و همینطور بغض جمهوری اسلامی را. شما اگر به قصد پلو آمدی منزل ما دیدی آبگوشت است فحش می‌دهی، از اول بگو می‌روم با این شیخ سلام و علیک کنم و مسأله‌ای بپرسم، حالا چای و غذا هم بود یا نبود برایت مهم نیست. البته معنای اینکه برای آخرت کار کنیم این نیست که دنیا را رها کنیم. مرحوم مطهری می‌گوید: یک جمله را از یک طرف بخوانی درست و از طرف دیگر نادرست می‌شود: درست: دنیا برای شما نادرست: شما برای دنیا.
7- نشانه نیت دنیایی در تبلیغ
هدف درس باید برای خدا باشد نه برای دنیا، انسان مخلص هیچ زمان عقده‌ای نمی‌شود. اگر من برای ده شب به شهری دعوت شدم بعد دیدم دیگری آمده بیان خوب دارد و جوانها را جذب کرده و عوام استفاده می‌کنند خوشحال شدم و گفتم با وجود او نیازی به من نیست، من می‌روم مکان دیگری، این اخلاص است. ولی اگر بگوید: نه سنگر را نگهدار. او از هیأتی و شما از هیأتی دیگر هستید. نمی‌شود چراغ حسینیه خاموش باشد. پدر در پدران چنین وچنان… پلو قیمه می‌دهیم جمعیت بیایند اینجا، آنها می‌گویند ما چلوکباب می‌دهیم، او می‌گوید: ما طبل می‌آوریم دیگری با هزار تک و پاتک… برای اینکه هدف خدا نیست. بگذار همه بروند پای منبر او شما یک دهه دیگر بخوانید. یکبار در یک خیابان ده جا روضه است و یک دفعه هم 5 ماه است کسی آنجا سخنرانی نکرده. وقتی هدف خدا باشد چه من باشم چه شما فرقی نمی‌کند. فردی می‌خواهد پولی برای کار خیر به نهضت سواد آموزی بدهد، اگر قصد من خدا باشد می‌گویم: نه این را بده برای نمازخانه جوانان و مدارس، نماز جوانان و نوجوانان مهمتر از بزرگسالان است. بنده سخنرانی می‌کنم بعد در انتخابات اگر به من رأی ندادید دیگر هیچ وقت خودم را کاندید نخواهم کرد و بگویم: این مردم قدردان نیستند و چه و چه… ولی اگر برای خدا باشد در هر صورت قهر نمی‌کنم، انسان مخلص قهر نکرده، استعفا نمی‌دهد، عقده‌ای نمی‌شود. خانم بچه دار شده کتاب کودک آقای فلسفی را به جای گل بدهیم، چون گل پرپر می‌شود ولی کتاب می‌ماند. همیشه هدیه‌ها را ابدی کنیم، ابدی و قدیمی خداست بند به او شویم تا ابدی و قدیمی شویم.

«والسلام علیکم ورحمه الله و برکاته»