تفسیر سوره یوسف (ع) – 28

ماه مبارک رمضان سوره یوسف گفتیم تا بعد از رمضان هم چند جلسه‌ای رسیدیم به آیه 87 بخوانید.

«یا بَنِیَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ یُوسُفَ وَ أَخیهِ وَ لا تَیْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لا یَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْکافِرُونَ» (یوسف/87) (یعقوب) فرزندانم بروید بگرید تا یوسف و برادرش را پیدا کنید و از لطف خدا مأیوس نشوید، بدرستیکه از لطف خداوند مأیوس نمی‌شود مگر کافران.

داستان یوسف از این قرار شد برادران یوسف که نمی‌توانستند او را ببینند او را سر به نیست کرده و به چاه افکندند. کاروان دلو آب بر چاه انداخته او بالا آمد به عنوان برده فروخته و کم کم به خانه شاه رسید و زن شاه عاشق او شده برنامه عشق و عاشقی، روزی دربهای کاخ را بسته قصد بد داشت و یوسف پا به فرار گذاشت ه و شاه رسید دیدند آبروریزی می‌شود یوسف را به زندان انداخته و شاه خوابی دید یوسف خواب او را تعبیر و شاه او را وزیر غلات و ارزاق مردم قرار داده قحطی شد و برادران یوسف چند بار از طرف پدر آمدند برای گرفتن گندم و حال اینکه او را نمی‌شناختند تا اینکه پدر از آنها خواست بگرید تا یوسف را پیدا کنید آنها گفتند: که سالها گذشته و او ناپدید گشته چگونه او را پیدا کنیم.

«تَحَسَّسُ» مثل: «تجسس» یک نقطه فرق دارد. اولی یعنی به دنبال پیدا کردن خوبیها و دومی به دنبال پیدا کردن بدی‌ها

* مطالبی درباره یأس:

در قرآن بعضی گناهان به عنوان «صغیره» و بعضی به عنوان «کبیره» مطرح شده و آیه آن این است: «إِنْ تَجْتَنِبُوا کَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُکَفِّرْ عَنْکُمْ سَیِّئاتِکُمْ وَ نُدْخِلْکُمْ مُدْخَلاً کَریماً» (نساء/31) اگر از گناهان کبیره اجتناب و دوری کنید ما می‌پوشانیم گناهان… از این معلوم می‌شود که ما هم گناهان «کبیره» و هم «صغیره» داریم. و روایاتی که درباره این دو نوع گناه صحبت دارند، اتفاقی است که «یأس» از گناهان کبیره است «یأس» یعنی: به بن بست رسیدن که در بعضی از کشورها منتهی می‌شود به خودکشی

* عوامل یأس

1- خدا را نشناخته:

چون دست خداوند بسته نیست، درخت خشک را سبز می‌کند برای مریم، و به پیرمردانی مثل ابراهیم و زکریا بچه می‌دهد، و در زمان ما شاه را به همه قدرت پشتیبانی کشورهای دیگر گریه کنان فرار و امام خمینی (ره) را با دست خالی بر او مسلط ساخت.

حال که دختر به من نداند پس دو میلیون دختر از این بهتر است، حال که استخدام نشدم، و حال که از کنکور رد شدم، خود را می‌بازد برای اینکه یک گل خورده و یا جواب رد در خواستگاری و فلان خانه نشد. با ازدواج فکر می‌کند، دختر منزل پدرهم رزق خدا را می‌خورد با خانه عوض شدن رزق او عوض نمی‌شود. یک آمار بگیرید همه می‌گویند بعد از ازدواج وضع زندگی ما بهتر شده و یک نفر ادعای به عکس آن ندارد.

2- خود را نشناخته

فکر می‌کند بیش از این نمی‌تواند، بلکه ما دو سه برابر این ظرفیت داریم از دانشجو و روحانی در مطالعات از طبیعت خوب استافده نکرده‌ایم. یکی از معاون وزراء می‌گفت: که رفته بودم در ژاپن آنها از یک سطل آب 50 کیلو گوجه بار آورده بودند ولی ما از چند متر خاک و چقدر آب.

شعری است مربوط و منسوب به امیرالمومنین علی (ع)  که: «و تحسب أنک جرم صغیر و فیک انطوى العالم الأکبر»(دیوان‌الإمام‌علی(ع)، ص‌175) آیا فکر و گمان داری که جسم کوچکی هستی و حال آنها عالم بزرگ در تو جمع و خلاصه شده است.

در هستی رودخانه و در انسان رگ، در هستی گیاه و در انسان مو، در هستی گنج و در انسان استعداد در هستی چشمه‌های شور و شیرین، در انسان اشک و ودر هستی رعد در انسان نعره، در هستی باران در انسان گریه، در هستی گره و در انسان استخوان، انسان ماکت هستی است و هم از نظر معنی خلیفه خداوند در زمین، زود مأیوس شده و پناه به سیگار و شراب و تریاک، موسیفی اینها نجات دهنده انسان است به انسان باید وصل به بی نهایت شود: «وَ اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاهِ » (بقره/45) حدیث داریم پیامبر و علی (علیها السلام) هر زمان گرفتار می‌شدند به نماز پناه می‌بردند. پدران و مادران به نماز بچه‌ها اهمیت بدهید یکی از کارهایی که ستاد اقامه نماز کرده برادرمان جناب آقای فلاح زاده سه نوار ویدئویی دارد درباره نماز آنچه یک جوان باید بداند بگیرید و استفاده و اسرار نماز و آنها را هدیه کنید، با نوار و کتاب رفتن به مسجد.

می رفتند خدمت امام خمینی (ره) و گزارش‌ها درباره حرکات منافقین، ایشان می‌فرمود: شماها هم ترسیده‌اید؟ آنها خجالت کشیده می‌رفتند: او روحی بزرگ داشت.

بمباران شیراز چهار نفر زن در کلاس سواد آموزی شهید شده که یکی از آنها حامله بودند و معلم آنها پاهایش از بالا قطع و صحنه دلخراش بود با آقای عراقی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی رفتیم خدمت ایشان برای دادن گزارش اول آقای عراقی گزارش داد که آقا در عملیات کربلای 5 دویست طلبه شهید شد امام خمینی (ره) فرمود: نوبت من رسید گفتم هیچی، دیدم برای دویست تا چیزی نگفت من برای بیست تا، آنقدر روح بزرگ که ایشان استکانها او را تکان نمی‌دهد. بعضی از ماها پپسی، کوکا و چرخ تا به تا شود روانی می‌شویم.

اگر یک نفر را می‌خواهد برای خواستگاری می‌گویند: دانشگاه است حاضر است چهار ساعت مقابل دانشگاه پرسه زند تا لحظه‌ای او را ببیند، ولی به یک بچه سه سال بگو عروس می‌خوای یا بستنی، یک بستنی را بر صد عروس ترجیح می‌دهد چون او بالغ و این نشده، هر چه هدف مهمتر بیشتر مایه می‌گذارد. یکی برای عروس و یکی برای بستنی گریه می‌کند. افرادی اگر چند هزار تومان پول کفش بدهند باکی ندارند ولی اگر دو هزار تومان پول کتاب بدهد دادش در می‌آید برای او بیشتر ارزش دارد. خرج جسم هر چه باشد غصه نمی‌خورد ولی برای فکر و مخ چرا؟

3- سنت‌های الهی همیشه بوده و هست

4- تاریخ و نمونه‌ها را نشناخته:

اگر نمونه‌های تاریخی را بشناسیم زود مأیوس نمی‌شویم، قرآن می‌فرماید: «فَاصْبِرْ کَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ» (احقاف/35) صبر کن همانطور که انبیاء «کَأَیِّنْ مِنْ نَبِی» (آل عمران/146) پیامبران در تاریخ چه همراهانی داشته که نه ضعیف و ترخسته شده اند. «إِلاَّ کانُوا بِهِ یَسْتَهْزِؤُنَ» (یس/30) همه انبیاء را مسخره کرده اند. وقتی می‌بینید برای همه مشکلات هست برای او هم آسان می‌شود، برای دیگران هم هست.

5- سنتها را نشناخته

قوانینی هست که از هر راهی انسان به نتیجه‌ای می‌رسد، همیشه بوده و هست. مثل: هر کسی ظلم کند نابود می‌شود. پس یا خود را نشناخته‌ایم که من بارها این مثال را زده‌ام که: اگر بگویند چقدر می‌دوی، دو کیلومتر، اگر گرگ دنبال 30 کیلومتر می‌دوی، باید گرگی باشد تا ثابت کند.

«یا بَنِیَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ یُوسُفَ وَ أَخیهِ وَ لا تَیْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لا یَیْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْکافِرُونَ» (یوسف/87) مأیوس نشدیم، ناپلئون می‌گوید در 14 عملیات رزمی شکست خورده و دفعه پانزدهم پیروز شدم خداوند رحمت کند خطیب بزرگوار مرحوم فلسفی (ره) می‌گفت: این کتاب کودکی که نوشته‌ام بعضی از قستمهای آن را 14 بار نوشته نپسندیده و پاره کردم و دوباره نوشتم ما می‌خواهیم دفعه اول که نوشتیم به همه زبانهای دنیا ترجمه شود. از اینکه می‌گوید: مأیوس نمی‌شود مگر کافر معلوم می‌شود که هر مسلمانی هم مأیوس شود، آیا کافر است بگویم آری یا نه.

* سیمای کافر

1- می‌گوید: من نیست می‌شوم و هستی بی صاحب است و بعد از مرگی نیست و آخر پوچی است.

2- کارها هم تباه می‌شود و تلاشی نمی‌ماند.

* سیمای مومن:

1- هستی صاحب دارد و زیر نظر است: «إِنَّ رَبَّکَ لَبِالْمِرْصادِ» (فجر/14)

2- کارها و تلاشها تباه نمی‌شود: «فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّهٍ خَیْراً یَرَهُ» (زلزال/7)

– اگر کار خوب کردم پاداش ده برابر است

– اگر گناه کردم خداوند «عفو و غفور» است می‌بخشد.

– بعد از مردن هم به نزد خدا و قیامتی و زندگی بهتری هست.

– مشتاق است برای رفتن

مثال: انسانی که یک لباس دارد وقتی می‌خواهند آن را بکنند ناراحت می‌شود ولی آنکه لباس بهتر دارد. می‌گوید: برود به درک می‌گوید: «وَ الْآخِرَهُ خَیْرٌ وَ أَبْقى‌»(اعلى/ 17). به نزد کافران مأیوس آینده تاریک است. البته ما خود نباید مأیوس شده ولی باید کاری کنیم که کفار را از خود مأیوس کنیم، از اینکه بتوانند در فکر و مرز و فرهنگ و سیاست و اقتصاد و چوانها و. . . رخنه کنند.

قرآن درباره غدیر خم می‌فرماید: «الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذینَ کَفَرُوا» (مائده/3) امروز کفار از دین شما مأیوس شدند یعنی کسی که رهبری مثل علی بن ابیطاب دیگر نمی‌شود.

مثل: یک لاتی که می‌خواهد بچه و دختری را نگاه بد به آن کند، اگر دستش به دست پدر است می‌گویند نمی‌شود پیامبر(ص) در غدیر خم دست امت را در دست علی بن ابیطالب گذاشت. علتی هم که برای ولایت فقیه نق می‌زنند برای این است که می‌خواهند نسل دستش را از دست ولایت فقیه و امام و رهبری، بردارند حال هر کس می‌خواهد باشد. «یأس» خود منفی ولی به «یأس» کشیدن دشمن ارزش است.

یکی از موارد «یأس» که خوب است«یأس» از مردم که چشم داشت نداشته باشد و طمع نداشته از این راه به نان و مقامی برسد و این باعث گناهانی می‌شود.

– انسان طمعکار متملق است: خداوند سایه‌ات را از سر من کم نکند.

مثال: لنگ هر ساعتی دور پای یک کسی است، (خنده حضار) افراد لنگیست هستند، هر ساعت دور پای کسی و عیبهای او را می‌پوشاند، واقعاً خیلی دلتنگ و ناراحت شما بودم، وطمعکار به گربه تملق می‌گوید.

– طمعکار احساس حقارت دارد. و لذا نمی‌تواند طرف خود را تحمل کند.

– طمعکار کینه دارد. اگر به منظور خود نرسد کینه‌ای می‌شود.

– طمعکار سازشکار است. به امیدی سازش می‌کند.

– انسان طمعکار منافق است. روبرو یکی و پشت سر چیزی دیگری می‌گوید.

– انسان طمعکار ظلم کرده، غیبت کرده و تهمت می‌زند و غیبت می‌کند و امر به معروف نمی‌کند، اگر خان بدحجابی وارد دکان شود چون مشتری اوست نهی از منکر نمی‌کند، از سود دل نمی‌کند.

حدیث داریم علی(ع) می‌فرماید: امر به معروف و نهی از منکر کن نان تو قطع نمی‌شود. چیزی است خیلی قشنگ است نمی‌دانم گفته‌ام یا نه رضا خان وقتی بی حجابی را اجباری کرد یک عده از علما از ترس به اینطرف و آن طرف و نجف رفته و چند رقم شدند، جمع شده مسجد گوهرشاد را به توپ بسته و جمعیتی را کشتند، بهلول و هم آنجا منبر رفته و بعد هم به افغانستان رفته و 30 سال هم آنجا زندان بود بهلول چون می‌خواست با رضا شاه مبارزه کند زنش را طلاق داد، برای زنش هم یک شوهر پیدا کرد بعد رفت مقابل رضا شاه، 60، 70 سال است که رضا شاه نیست و خیلی‌ها که از او ترسیدند نیستند ولی اینکه جان خود را کف دست در مقابل رضا شاه ایستاد هست. و این است که: امیرالمومنین علی (ع)  می‌فرماید: امر به معروف و نهی از منکر عمر کسی را کم نمی‌کند.

حق را بگو و از جان خود نترس که عمر با حق گویی کم نمی‌شود.

من این جمله را هم بگویم که الحمد الله ستاد اقامه نماز دو سال دو مسابقه بر قرار کرد. نویسندگان جوان و جوانان نویسنده، چند هزار از دانشجو و دبیرستانی چند هزار صفحه نوشتند و کتاب شده امسال می‌خواهیم سراغ اساتید دانشگاه برویم، اگر پژوهش و تحقیقی درباره نماز داشته باشید ما یک جشنواره از طرف ستاد اقام نماز برقرار می‌کنیم از همه فکرها درباره اسرا نماز می‌خواهیم استفاده کنیم همه طلاب و فضلا و آنها که اهل پژوهش و تحقیق هستند نه مقاله و خلاصه نویسی، ما هم حمایت می‌کنیم. الحمد الله در این چند سال صدها کتاب و کارهای فرهنگی خوبی درباره نماز انجام شد اما هنوز کار دارد ما می‌خواهیم فکرها را بگیریم از اطراف و مثل توپ پاس بدهیم به روزنامه‌ها و تلویزیون برای عرضه بیشتر و بهتر و این باید تابلو شود و تا شب عید و چند ماه وقت دارید به آدرس ستاد اقامه نماز ارسال کنید.