ساير بخش ها کتابخانه جدید پرسش و پاسخ مسابقات کتابخانه درس هايي از قرآن تفسير نور
اخبار
اخبار
تشكیل هیأت‌های اندیشه‌ورز برای تغذیه صحیح فضای مجازی/ بهترین ابزار انتقال فرهنگ نماز «فضای مجازی» است
2017-04-18 : تاریخ درج
عضو هیأت امنای ستاد اقامه نماز گفت: یكی از نقاط ضعف ما این است كه اساتید و افراد فرهیخته خیلی به فضای مجازی اقبالی نشان نداده‌اند و عموماً فضای مجازی در اختیار نسل جوان و نسل نو است در حالی كه طبیعتاً آنها نمی‌توانند این فضا را به نحو درست تغذیه كنند. http://center.namaz.ir/center/images/articles/%D9%85%D8%AA%D9%88%D8%B3%D9%84.jpg
 
 
خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری فارس عنوان نمود: از بهترین و عالی‌ترین اعمال دینی امر نماز است كه اسلام به آن توجه زیادی داشته و آثار و فوائد زیادی در آیات و روایات برای آن مطرح شده است. بی‌تردید نماز به‌عنوان یك نظام معنوی ـ تربیتی كامل و جامع، باید در میان مردم ترویج داده شود. هر یك از ما می‌توانیم با تشویق دیگران به نماز، خوبی‌ها را در جامعه رواج دهیم و از بروز فحشا و منكرات بكاهیم.
 
 
 
متأسفانه یكی از واقعیت‌های موجود در بخشی از جامعه امروزی بی‌توجهی به معنویات مخصوصاً در امر عبادت و نماز است كه اغلب در نسل جوان و نوپای امروزی وجود دارد، بیشتر جوانان روزانه، فرصت بسیاری را برای حضور در فضای مجازی اختصاص می‌دهند كه مسئولان فرهنگی و دست‌اندركاران اشاعه فرهنگ نماز می‌توانند از این فرصت برای ترویج فرهنگ نماز بهره ببرند.

از این رو با توجه به برگزاری جشنواره نماز در فضای مجازی، گفت‌وگویی را با حجت‌الاسلام محمود متوسل عضو هیأت امنای ستاد اقامه نماز و مدیرعامل مؤسسه درس‌هایی از قرآن داشتیم كه در ادامه می‌آید:

ـ به نظر شما چه راهكارهایی در راستای ترویج توسعه فرهنگ نماز در فضای مجازی وجود دارد؟

مباحث دینی نیاز به آموزش دارند و آموزش نیاز به ابزار دارد، در طول تاریخ عموماً ابزار آموزش، قلم و كاغذ بوده است اما در سال‌هایی به‌عنوان مثال تابلو و تخته‌سیاه هم اضافه شد كه كلاس‌های رسمی از این ابزار استفاده می‌كردند، كم كم ابزارهای جدیدتری مانند تخته وایت­‌برد و امثالهم اضافه شد و سال‌های اخیر چیزی تحت عنوان فضای مجازی فراهم شده است كه از امكانات خیلی بالایی برخودار است به تعبیر دیگر فضای مجازی یكی از بهترین ابزارهای آموزش و انتقال فرهنگ نماز است كه در عصر حاضر، هم می‌تواند متن را منتقل كند و هم صوت و هم تصویر و فیلم را.

همه آنچه در فضای واقعی می‌شود برای آموزش و انتقال فرهنگ از آن استفاده كرد از همه آن‌ها می‌شود در فضای مجازی هم استفاده كرد و فضای مجازی هم این امكان را برای مجموعه فراهم می‌كند.

پس به نظر می‌آید همان‌طور كه دیگران از این ابزار برای ترویج و توسعه فرهنگ نادرست خودشان استفاده می‌كنند، جامعه اسلامی هم باید برای ترویج و توسعه فرهنگ نماز از این ابزار برای آموزش و انتقال فرهنگ نماز به نفع خود استفاده كند.

راهكار عملیاتی‌ ترویج توسعه فرهنگ نماز در فضای مجازی این است كه قاعدتاً همه آن شیوه‌هایی كه در آموزش در فضای حقیقی استفاده می‌شود باید در فضای مجازی نیز استفاده شود؛ به‌عنوان مثال، پرسش و پاسخ یكی از شیوه‌های خوب آموزش است، قاعدتاً در فضای مجازی پرسش و پاسخ و طرح مسائل به شكل پرسش و پاسخ خیلی می‌تواند كمك كند، در آموزش نشان دادن تصاویر و فیلم بخصوص برای انجام كارهای نماز و دستورات دینی خیلی كمك می‌كند و قابلیت استفاده دارد، یعنی همه آنچه در فضای واقعی می‌شود برای آموزش و انتقال فرهنگ از آن استفاده كرد از همه آن‌ها می‌شود در فضای مجازی هم استفاده كرد و فضای مجازی هم این امكان را برای مجموعه فراهم می‌كند.

ـ ارزیابی شما از عملكردهای دستگاه‌های فرهنگی در فضای مجازی چیست؟

معمولاً فضای مجازی در كشور ما در اختیار افراد و مؤسسات و گروه‌های مختلف است، كمتر دستگاه‌های فرهنگی بخصوص دولتی از فضای مجازی استفاده می‌كنند، حالا هم به خاطر محدودیت‌هایی كه بوده و هم به خاطر اینكه خیلی احساس نیاز در این فضا برای آن‌ها احساس نشود.

ولی به نظر می‌رسد به همان میزان كه دیگران از این فضا استفاده می‌كنند، دستگاه‌های فرهنگی چه دولتی و چه غیردولتی، چه مذهبی و چه فرهنگی به معنای عامش می‌توانند از فضای مجازی برای دستیابی به اهداف خود می‌توانند از فضای مجازی بهره ببرند كه در بحث نماز هم این جای خودش را دارد.

ـ چه اقدام مؤثری می‌توان در این راستا انجام داد؟

به اعتقاد بنده یكی از نقاط ضعفی كه ما داریم این است كه اساتید و افراد فرهیخته خیلی به فضای مجازی اقبالی نشان نداده‌اند و عموماً فضای مجازی در اختیار نسل جوان و نسل نو است در حالی كه طبیعتاً آنها نمی‌توانند این فضا را به نحو درست تغذیه كنند، به نظر می‌آید گروه‌هایی و به تعبیر مقام معظم رهبری هیأت‌های اندیشه‌ورزی باید برای تغذیه درست این مجموعه تشكیل شود.

درست است كاربران فضای مجازی عموماً نسل نو هستند اما تغذیه‌كنندگان این فضا و كسانی كه متصدی آماده كردن خوراك فكری و فرهنگی هستند برای نسل جوان در فضای مجازی، دیگر نمی‌توانند خود جوانان باشند به دلیل اینكه آنها تجربه، شناخت و اطلاعات كافی نداشته و چه بسا خودشان هم در معرض آسیب هستند، لذا حتماً باید كانون‌ها و هیأت‌هایی تشكیل شود با حضور اساتید حوزه و دانشگاه كه بتوانند مطالب خوب را تهیه كنند و به نحو درست عرضه كنند و این فضا را تغذیه كنند، بله كاربران، نسل جوان هستند كه طبیعتاً با سایر كاربرها متفاوت هستند.

همان‌طور كه در فضای واقعی، ستاد اقامه نماز برای آن‌ها برنامه‌ریزی كرده و كلاس‌های آموزش می‌گذارد، جشنواره برگزار می‌كند، مسابقه می‌گذارد، همه این قالب‌ها را می‌تواند در فضای مجازی هم دنبال كند تا بتواند به اهداف خویش برسد


ـ ستاد اقامه نماز در چشم‌انداز خود، چه جایگاه و چه افقی را برای ترویج فرهنگ نماز در فضای مجازی ترسیم كرده است؟

فضای مجازی در واقع به یك معنا فضای واقعی است، این‌طور نیست كه بگوییم همه فضا مجازی است، چون مراد از مَجاز گاهی فكر می‌كنیم یك امر اعتباری است كه خیلی تأثیرگذار نیست نه همان فضای واقعی است منتها ابزاری كه از آن استفاده می‌كنیم مجازی است واِلا آنچه كه از محتوا و مطالب ارائه می‌شود حقیقی است.

طبیعتاً ستاد اقامه نماز هم در چشم‌انداز خویش برای ترویج و توسعه فرهنگ نماز اهدافی را مشخص كرده است، از جمله اینكه در سیستم آموزشی كشور به موضوع نماز به نحو درست توجه شود، چه آموزش نماز، چه معارف نماز، در سیستم حوزوی طلاب برای این امر به طور خاص آموزش ببینند و الان مركز تخصصی مهدویت در قم این كار را انجام می‌دهد، طبیعتاً می‌تواند بخشی از این آموزش‌ها را از كانال فضای مجازی برای روحانیون انجام بدهد، بخشی از این آموزش‌ها را برای دانش‌آموزان از این طریق انجام بدهد، دانشگاهیان، دانش‌آموزان، كاركنان دولت، خانواده‌ها، طبیعتاً این‌ها گروه‌های هدفِ ستاد اقامه نماز هستند كه همان‌طور كه در فضای واقعی، ستاد اقامه نماز برای آن‌ها برنامه‌ریزی كرده و كلاس‌های آموزش می‌گذارد، جشنواره برگزار می‌كند، مسابقه می‌گذارد، همه این قالب‌ها را می‌تواند در فضای مجازی هم دنبال كند تا بتواند به اهداف خویش برسد.

ـ حاج آقای متوسل! قبول دارید در زمان كنونی باید نوآوری‌های بیشتری در روش‌ها و شیوه‌های تبلیغ دین به ویژه در دعوت نسل جوان به نماز داشته باشیم و در ادامه برای پایبندی افرادی كه به تازگی با نماز آشنا شده‌اند، چكار باید كرد؟

طبیعتاً فضای مجازی اقتضائات خاص خودش را دارد به‌عنوان مثال شما در فضای واقعی نمی‌توانید در یك‌لحظه با تمام افراد در نقاط مختلف كشور یا جهان ارتباط برقرار كنید ولی در فضای مجازی این امكان فراهم است، طبیعتاً یكی از بهترین راه‌ها در فضای مجازی ارتباط دوسویه است، یعنی بخشی از محتوا را ستاد ارائه كند به‌عنوان عرضه‌كننده محتوا و بخشی را هم از نظرات مخاطبان استفاده كند.

خلاقیت‌ها و ابتكارات در فضای مجازی به خاطر دوسویه بودن و ناشناخته بودن طرف مقابل امكانش فراهم‌تر است


ما می‌توانیم با تعامل سازنده و درست با مخطبان ستاد اقامه نماز، اشكالاتی كه وجود دارد، شبهاتی كه مطرح می‌شود را مطرح كند و به تعبیری یك ارتباط دوسویه برقرار شود كه مخاطب هم احساس كند او هم نقش دارد چه در تولید محتوا و چه در گرفتن پاسخ به سؤالات خودش بدون اینكه شناخته شود و بدون اینكه در معرض اتهام قرار گیرد. طبیعتاً این خلاقیت‌ها و ابتكارات در فضای مجازی به خاطر دوسویه بودن و ناشناخته بودن طرف مقابل امكانش فراهم‌تر است.

به نظر می‌رسد به جای اینكه ما یك كانال یك‌سویه داشته باشیم برای ارسال مطالب، باید این زمینه فراهم شود تا مخاطب هم بتواند با ما همراه شود، سؤالات و شبهاتش را پاسخ بگیرد و طبیعتاً از بُعد معرفتی بتواند نیازهایش را برآورده كند.

ـ عملكرد ستاد اقامه نماز را در این راستا چگونه ارزیابی می‌كنید؟

قاعدتاً من چون عضو هیأت امنای ستاد اقامه نماز هستم شاید خیلی نظر من و ارزیابی من برای دیگران قابل قبول نباشد و باید مردم در این زمینه اظهارنظر كنند، اما به نظر می‌آید كه كوشش‌ها و تلاش‌های زیادی صورت می‌گیرد، اما بازهم باید در جهت اصلاح و بهبود این روش‌ها كار شود و تلاش شود كه امیدواریم با نظرات مردم و جوانان این اتفاق بیفتد.

كار نهایی و مؤثر این است كه فكری شود برای حضور ائمه جماعات جوان یا جوان گرا در مساجد، ممكن است كسی هم‌سنش بالا باشد اما جوان گرا باشد و بتواند با جوانان ارتباط برقرار كند، این نقطه‌ضعف در مساجد وجود دارد


ـ متأسفانه ما كمتر شاهد حضور نسل جوان در مساجد هستیم، یعنی در اكثر مساجد، بیشتر افراد مسن هستند و آنها هم به دلیل داشتن اوقات فراغت زیاد، در مساجد حضور می‌یابند برای ایجاد جذبه و كشش جوانان برای حضور در مساجد چه كار باید انجام داد؟

قاعدتاً دو چیز خیلی كمك می‌كند یكی اینكه خود امام جماعت جوان باشد یا جوان گرا باشد طبیعتاً كمك می‌كند به حضور نسل نو، دوم محتوا و برنامه‌هایی كه در مسجد اجرا می‌شود اگر با مخاطب جوان ارتباط برقرار كند قاعدتاً جوان‌ها هم حضور پیدا می‌كنند.

یكی از مشكلات مساجد ما این است كه بخش عمده‌ای از ائمه جماعات یا سنشان بالاست یا به‌هرحال ارتباط زیادی با نسل جوان ندارند، حالا كاری كه این وسط برای جبران این امر اتفاق افتاده است، مثلاً تشكیل كانون‌های هنری مسجد است كه می‌تواند زمینه‌ای برای جذب جوانان و نوجوان به مسجد باشد اما این اقدام نیز نمی‌تواند كار نهایی و مؤثر باشد.

كار نهایی و مؤثر این است كه فكری شود برای حضور ائمه جماعات جوان یا جوان گرا در مساجد، ممكن است كسی هم‌سنش بالا باشد اما جوان گرا باشد و بتواند با جوانان ارتباط برقرار كند، این نقطه‌ضعف در مساجد وجود دارد كه به نظر می‌رسد اگر حل شود بخش عمده‌ای از مشكلات مساجد حل می‌شود.