ساير بخش ها کتابخانه جدید پرسش و پاسخ مسابقات کتابخانه درس هايي از قرآن تفسير نور
کتابخانه
تفسیر جزء 30 » سوره انفطار
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‌
 به نام خداوند بخشنده مهربان
 «1» إذَا السَّمَآءُ انفَطَرَتْ «2» وَإِذَا الْكَوَاكِبُ انتَثَرَتْ «3» وَ إِذَا الْبِحَارُ فُجِّرَتْ «4» وَ إِذَا الْقُبُورُ بُعْثِرَتْ «5» عَلِمَتْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ‌
 آنگاه كه آسمان شكافته شود. و آنگاه كه ستارگان پراكنده شوند. و آنگاه كه دریاها گشوده و به هم راه یابند. و آنگاه كه قبرها زیرورو گردد. (در آن زمان) هر كس مى‌داند، آنچه از پیش فرستاده و آنچه براى بعد گذاشته است.
 
نكته‌ها:
«اِنفطار» به معناى شكافته شدن است، «فطر» و «افطار» نیز به همین معناست، زیرا روزه با غذا خوردن مى‌شكافد. «انفطار» و «انشقاق» به یك معناست، لكن در انفطار بعد از شكافتن به چیزى مى‌رسیم، بر خلاف انشقاق، چنانكه عرب در حفر قنات مى‌گوید: «فطرتُ» چون بعد از شكافتن زمین، به آب مى‌رسد.
«اِنتثار» به معناى پراكندگى است و به چیزى كه بر سر عروس مى‌ریزند، نثار گویند.
«فَجر» به معناى بروز شكاف و باز شدن راه است و «تفجیر»، بیانگر عظمت و شدّت شكافته شدن كوههاست.
 در كلمه «بُعثر» هم معناى «بعث» (به پا خواستن) است و هم معناى «ثور» (دگرگون شدن)، لذا راغب در مفردات گفته است كه بعید نیست فعل «بُعثر» مركّب از این دو فعل باشد، یعنى زیر و رو شدن خاك‌ها و برپاخاستن مردگان.
 پیوند میان آسمان و زمین و دریا و خشكى به گونه‌اى است كه هرگاه نظام یكى از آنها به هم بخورد، نظام همه چیز به هم مى‌خورد.
 
پیام‌ها:
1- نظام حاكم بر آسمان و زمین به دست خداست و هرگاه او بخواهد تغییر مى‌كند. «اذا السماء انفطرت»
2- معاد جسمانى است و مردگان از قبر برمى‌خیزند. «اذا القبور بعثرت»
3- به هم ریختن نظام هستى، مقدّمه رستاخیز و رستاخیز، براى حساب و كتاب و جزاى اعمال انسان‌هاست. «علمت نفس ما قدّمت...»
4- در قیامت ظرفیّت انسان توسعه مى‌یابد و همه كارهاى گذشته را به یاد مى‌آورد. «علمت نفس ما قدّمت»
5 - انسان، هم باید به فكر گذشته خود باشد، تا اگر خلافى كرده توبه كند و هم به فكر پس از مرگ خود باشد تا یادگار خوبى از خود بجاى گذارد. «ما قدّمت و اخّرت»
6- در قیامت، انسان هم به آنچه عمل كرده آگاه مى‌شود و هم به آثار خوب یا بد اعمال خود. «ما قدّمت و اخّرت»
7- در قیامت، انسان به كارهایى كه مى‌توانسته بكند و به تأخیر انداخته و انجام نداده پى مى‌برد. «علمت... ما اخّرت» و شاید مراد از «اخّرت» كارهایى است كه بازدهى آن پس از مرگ به ایشان مى‌رسد. مانند تألیف كتاب یا بناى فساد.
 
«6» یَآ أَیُّهَا الإِنسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِیمِ «7» الَّذِى خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ «8» فِى أَىِّ صُورَةٍ مَّا شَآءَ رَكَّبَكَ «9» كَلاَّ بَلْ تُكَذِّبُونَ بِالدِّینِ «10» وَ إِنَّ عَلَیْكُمْ لَحَافِظِینَ «11» كِرَاماً كَاتِبِینَ «12» یَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ‌
 اى انسان! چه چیز تو را در برابر پروردگار بزرگوارت مغرور و فریب داده است؟ همان كه تو را آفرید و (اندامت را) استوار ساخت و متعادل كرد. و به هر صورت كه خواست، تو را تركیب كرد. با این همه، (شما روز) جزا را دروغ مى‌پندارید. در حالى كه قطعاً بر شما نگهبانانى (از فرشتگان) گمارده شده‌اند. نویسندگانى بزرگوار، كه به آنچه انجام مى‌دهید آگاهند.

 
نكته‌ها:
 «غَرّ» از «غرور» به معناى غفلت، فریب و مغرور، «سوّاك» به معناى استوارى و استقامت و دورى از اعوجاج و «عدلك» بیانگر تعادل و توازن میان اعضاى انسان است.
 خداوند كریم است: «ربّك الكریم» فرشتگان مأمور او كریم‌اند: «كراماً كاتبین» رسولان او كریم‌اند: «رسول كریم»(29) كتاب او كریم است: «انّه لقرآن كریم»(30) و پاداش او كریمانه است. «اجر كریم»(31)
 خداوند كریم است؛ هم گناهان را مى‌بخشد، هم عیب‌ها را مى‌پوشاند و هم پاداش را چند برابر مى‌دهد.
 
پیام‌ها:
1- انسان، موجودى غافل و فریب خورده است و خود را از عواقب كار و قهر خدا در اَمان مى‌پندارد. «یا ایّها الانسان ما غرّك بربّك»
2- چرا انسان با آن همه نیاز و ضعف، مغرور باشد؟ «یا ایّها الانسان ما غرّك»
3- بدترین نوع كبر و غرور، آن است كه در برابر پروردگار كریم و هستى بخش باشد. «غرّك بربّك الكریم الّذى خلقك»
4- غرور و غفلت انسان، سوء استفاده از لطف و كرم و پرده‌پوشى خداست. «ما غرّك بربّك الكریم»
5 - لطف و كرم ابتدایى خدا تنها نسبت به مؤمنان نیست، بلكه نسبت به همه انسان‌هاست. «یا ایّها الانسان.... بربّك الكریم»
6- غرور انسان، بیانگر غفلت او از نعمت‌هاى الهى و عظمت آفریدگار است. «ما غرّك بربّك الكریم»
7- درمان غرور، توجّه به الطاف كریمانه است. «الكریم... خلقك فسوّاك فعدلك»
8 - آفرینش، نشانه قدرت، «خلقك» تسویه، نشانه حكمت، «سواك» و اعتدال، دلیل علم او به تمام نیازهاست. «عدلك»
9- آفرینش انسان و هماهنگى و تعادل میان اعضاى او، جلوه‌اى از كرم خداوند است.«الكریم الّذى خلقك فسوّاك فعدلك»
10- تنوّع شكل و قیافه انسان‌ها، براساس خواستِ حكیمانه خداوند است. «فى اىّ صورة ما شاء ركّبك»
11- براى شكستن غرور، باید نعمت‌هاى الهى را پى‌درپى گوشزد كرد. «خلقك، سوّاك، عدلك، ركّبك»
12- آنكه در دنیا تو را آفرید، در آخرت نیز تو را خلق مى‌كند، پس تكذیب چرا؟ «كلاّ بل تكذّبون بالدین»
13- كسى كه به دنیا مغرور شود، آخرت را انكار مى‌كند. «غرّك - تكذّبون»
14- گرچه شما قیامت را منكر مى‌شوید، ولى فرشتگان كار خود را انجام مى‌دهند. «تكذّبون... انّ علیكم لحافظین»
15- فرشتگان متعدّد، مسئول حفظ و حراست از انسان‌ها هستند. «لحافظین»
16- فرشتگان، مسئول ثبت و ضبط كارهاى انسانند. «كراماً كاتبین»
17- فرشتگانِ مراقب، در ثبت اعمال برخوردى كریمانه دارند. «كراماً كاتبین»
18- فرشتگان هم متعدّدند، هم تیزبین و هم ریزبین. «یعلمون ما تفعلون»
19- توجّه به ثبت اعمال توسط فرشتگان معصوم، سبب حیا و تقواى انسان مى‌شود. «یعلمون ما تفعلون»
 
«13» إِنَّ الأَبْرَارَ لَفِى نَعِیمٍ «14» وَ إِنَّ الْفُجَّارَ لَفِى جَحِیمٍ «15» یَصْلَوْنَهَا یَوْمَ الدِّینِ «16» وَ مَا هُمْ عَنْهَا بِغَآئِبِینَ «17» وَ مَآ أَدْرَاكَ مَا یَوْمُ الدِّینِ «18» ثُمَّ مَآ أَدْرَاكَ مَا یَوْمُ الدِّینِ «19» یَوْمَ لاَ تَمْلِكُ نَفْسٌ لِّنَفْسٍ شَیْئاً وَ الأَمْرُ یَوْمَئِذٍ لِّلَّهِ‌
بى شك، نیكان در ناز و نعمت بهشتى‌اند. و بى‌شك، بدكاران در آتشى شعله‌ور. كه در روز جزا به آن وارد شوند و بسوزند. و لحظه‌اى، از آن غایب و جدا نشوند. تو چه دانى كه روز جزا چه روزى است؟ باز، چه دانى كه روز جزا چه روزى است؟ روزى كه هیچ كس براى هیچ كس اختیارى ندارد و در آن روز، فرمان تنها براى خداست.

 
نكته‌ها:
«أبرار» جمع «بارّ» به معناى نیكوكار و «نَعیم» به معناى پر نعمت است.
«فُجّار» جمع «فاجر» به معناى شكافتن است، یعنى كسانى كه پرده‌درى مى‌كنند و هتّاك هستند.
«صَلى» ورود در قهر و عذاب است. «یصلونها یوم الدین» همان گونه كه «صَلْو» ورود در رحمت و لطف است. «هو الّذى یصلّى علیكم»(32)
 
پیام‌ها:
 1- در تربیت و تبلیغ، سرنوشت خوبان و بدان را مقایسه كنید. «انّ الابرار لفى نعیم - انّ الفجّار لفى جحیم»
 2- حتّى پیامبر، به بسیارى از امور قیامت آگاه نیست. «و ما ادراك ما یوم الدین»
 3- مسائل قیامت را با عقل عادى نمى‌توان درك كرد، بلكه باید از طریق وحى بپذیریم. «ما ادراك ما یوم الدین»
 4- مطالب مهم را باید تكرار كرد. «ما ادراك - ثمّ ما ادراك»
 5 - پیدایش قیامت براى جزا و كیفر عملكرد دنیوى ماست. «یوم الدّین»
 6- مجرمان براى همیشه در دوزخند. «ما هم عنها بغائبین»
 7- قیامت روز سلب مالكیّت و اختیار از همه انسان‌هاست. «یوم لا تملك نفس لنفس شیئاً»
 8 - قیامت، تجلّى حاكمیّت مطلقه خداوند است. «و الامر یومئذ للّه»
 «والحمد للّه ربّ العالمین»

 29) حاقّه، 40.
30) واقعه، 77.
31) یس، 11.
32) احزاب، 43.
صفحه قبل « [صفحه 5]» صفحه بعد


فهرست
سوره نبأسوره نازعاتسوره عبسسوره تكویرسوره انفطارسوره مطفّفینسوره انشقاقسوره بروجسوره طارقسوره اعلىسوره غاشیهسوره فجرسوره بلدسوره شمسسوره لیلسوره ضُحىسوره انشراحسوره تین سوره عَلقسوره قدر سوره بیّنهسوره زلزلهسوره عادیاتسوره قارعهسوره تكاثرسوره عصرسوره هُمَزهسوره فیل سوره قریشسوره ماعونسوره كوثرسوره كافرونسوره نصرسوره مَسدسوره توحیدسوره فَلقسوره ناس