ساير بخش ها کتابخانه جدید پرسش و پاسخ مسابقات کتابخانه درس هايي از قرآن تفسير نور
کتابخانه
تفسیر جزء 30 » سوره مَسد
 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‌
 به نام خداوند بخشنده مهربان
 «1» تَبَّتْ یَدَآ أَبِى لَهَبٍ وَ تَبَّ «2» مَآ أَغْنَى‌ عَنْهُ مَالُهُ وَ مَا كَسَبَ «3» سَیَصْلَى‌ نَاراً ذَاتَ لَهَبٍ «4» وَ امْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ «5» فِى جِیدِهَا حَبْلٌ مِّن مَّسَدٍ
 بریده باد دو دست ابولهب ونابود باد. نه دارائیش و نه آنچه بدست آورد، به حالش سودى نكرد. به زودى به آتشى شعله‌ور درآید. (همراه) زنش، آن هیزم كش (آتش‌افروز). (در حالى كه) در گردنش ریسمانى از لیف خرما است.


 نكته‌ها:
 هنگامى كه آیه «و انذر عشیرتك الاقربین»(343) نازل شد، پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله نزدیكان و خویشاوندان را دعوت كرد و پیام وحى را به آنان رساند. ابولهب كه عموى حضرت بود گفت: «تبّاً لك» هلاكت بر تو باد. این سوره نازل شد و گفتار او را به خودش ردّ كرد.
 از آنجا كه این نفرین عملى شد و ابولهب و همسرش با كفر از دنیا رفتند، معلوم مى‌شود كه در این سوره نسبت به ابولهب یك پیشگویى نیز شده است.
 «تبّت» از ریشه «تبّ» به معناى خسران و هلاكت است و مراد از «ید» در آیه، دستِ ظاهرى نیست، بلكه كنایه از وسیله قدرت و تلاش انسان است. بنابراین معناى آیه چنین است كه تلاشهاى ابولهب به هدر رفت و او گرفتار زیان و خسارت شد.(344)
 در تاریخ آورده‌اند كه رسول خداصلى الله علیه وآله مردم را به كلمه «لااله الاّ اللّه» دعوت مى‌كرد و ابولهب از پشت سر او را تكذیب و به سوى او سنگ پرتاب مى‌كرد.
 گاهى زائران مكه به سراغ ابولهب مى‌آمدند و از او درباره حضرت محمد صلى الله علیه وآله سؤال مى‌كردند. او مى‌گفت: محمد مجنون است و ما مشغول مداواى او هستیم.(345)
 با آنكه ابولهب و همسرش مرده‌اند و استخوان‌هایشان پوسیده است اما این آیات همچنان باید تلاوت شود تا مایه عبرت دیگران و زیاد شدن قهر و عذاب الهى بر آنان گردد.
 ابولهب برادران خوبى مثل حضرت حمزه و ابوطالب و پدر خوبى چون عبدالمطلب داشت اما هر كس براى خود حسابى دارد. علاقه‌ها و روابط خانوادگى نباید خللى در ایمان و مكتب ایجاد كند. «تبّت یدا ابى لهب» سلمان فارسى از اهل بیت پیامبر مى‌شود و ابولهب عموى پیامبر، مورد لعن و نفرین خداوند.
 در قدیم بته‌هاى هیزم را كه جمع مى‌كردند، آن را با طناب مى‌بستند و آن را به دوش مى‌انداختند. چون همسر ابولهب، هیزم در مسیر راه پیامبر مى‌ریخت تا آن حضرت را آزار دهد، لذا قرآن مى‌فرماید: در قیامت نیز هیزم آتش دوزخ است و آن طناب‌هایى كه براى جمع آورى هیزم استفاده مى‌كرد، به گردنش آویخته است.(346)
 ابولهب فرزندى به نام لهب نداشت ولى شاید به خاطر سرخى صورتش او را ابولهب مى‌گفتند.
 زن ابولهب، فردى شاعر بود. نامش امّ جهل، خواهر ابوسفیان و عمه معاویه بود. كینه دیرینه با پیامبر داشت و خار بر سر راه پیامبر مى‌ریخت و اشعارى در تحقیر و هجو آن حضرت مى‌سرود.
 روز قیامت، مال و ثروت به درد انسان نمى‌خورد: «ما أغنى ماله و ماكسب»
 در قرآن چهار نوع زن و شوهر ذكر شده است:
 زن و شوهرى كه در كار نیك همفكر و همراهند. (حضرت على و حضرت زهراءعلیهما السلام كه به یتیم و اسیر و مسكین طعام دادند.) «و یطعمون الطعام»(347)
 زن و شوهرى كه در كار بد همراهند. «ابى لهب... و امراته»
 زن و شوهرى كه مرد در راه حق و زن در راه باطل است. نظیر حضرت نوح و حضرت لوط كه همسرانشان ایمان نیاورده و با مخالفان همدست شدند. «كانتا تحت عبدین»(348)
 زن و شوهرى كه زن در راه حق و مرد در راه باطل است. نظیر فرعون و همسرش. «ضرب اللّه مثلاً للذین آمنوا امرأت فرعون»(349)
 حضرت على‌علیه السلام در نامه‌اى به معاویه نوشت: «منّا خیر نساء العالمین و منكم حمّالة الحطب»(350) بهترین زنان از ماست و هیزم‌آور آتش از شماست.

 پیام‌ها:
 1- اعلام برائت از نااهلان جزء دین است. «تبّت یدا ابى لهب»
 2- كیفر توهین به مقدسات، لعن و نفرین ابدى است. «تبّت یدا ابى لهب»
 3- باید براى نابودى كامل كفر دعا كنیم. «یدا» (قطع شدن دو دست نشانه بى‌نتیجه ماندن تلاشهاست.)
 4- پاسخ مخالفان را مثل خودشان بدهید. در پاسخ آنان كه به پیامبر گفتند: «تبّاً لك» خداوند فرمود: «تبّت یدا ابى لهب»
 5 - در نظام مكتبى، ضابطه بر رابطه مقدم است. «تبّت یدا ابى لهب»
 6- مال و ثروت، یكى از ابزارهاى مخالفان انبیاست. «ما اغنى عنه ماله و ما كسب» (ابولهب سرمایه دارى بود كه ثروتش را براى محو اسلام هزینه كرد.)
 7- بدتر از فساد تكرار آن است. «حمّالة»
 8 - در برابر قهر الهى نه ثروت كارائى دارد و نه هر چیز كه در اثر تلاش به دست آید، خواه ثروت باشد یا مقام و عنوان و حكومت و شهرت. «ما اغنى عنه ماله و ما كسب»
 9- قهر الهى نسبت به ستمگران دور نیست. «سیصلى»
 10- اشرافیّت دنیا، همراه با تحقیر آخرت است. «فى جیدها حبل من مسد»
 «والحمدللّه ربّ العالمین»
 343) شعراء، 214.
344) تفسیر المیزان.
345) تفسیر نمونه.
346) تفسیر المیزان.
347) انسان، 8.
348) تحریم، 10.
349) تحریم، 11.
350) نهج‌البلاغه، نامه 28.
صفحه قبل « [صفحه 34]» صفحه بعد


فهرست
سوره نبأسوره نازعاتسوره عبسسوره تكویرسوره انفطارسوره مطفّفینسوره انشقاقسوره بروجسوره طارقسوره اعلىسوره غاشیهسوره فجرسوره بلدسوره شمسسوره لیلسوره ضُحىسوره انشراحسوره تین سوره عَلقسوره قدر سوره بیّنهسوره زلزلهسوره عادیاتسوره قارعهسوره تكاثرسوره عصرسوره هُمَزهسوره فیل سوره قریشسوره ماعونسوره كوثرسوره كافرونسوره نصرسوره مَسدسوره توحیدسوره فَلقسوره ناس